گروه آموزش زیست شناسی استان خراسان رضوی

امگا3  و امگا6

اسيدهـاي چـرب ضـروري آن دستـه از اسيدهاي چرب ميباشندكـه بـدن قـادر بـه تـوليد و سنتز آنها نيست و بايد از طريق غـذا تامين گردند. امگا 3و امگا6 جزء اسيدهاي چرب غير اشباع چندگانه (مركب) ميباشند. تقسيم بندي چربي ها
به قرار زير است:

1 - چربي هاي اشباع(بدون پيوند دوگانه): اين چربيهادر دماي محيط و اتاق جامد مي بـاشـنـد. مـثل:كره، دنبه،چربي گوشت قرمز، روعن نارگيل.
2- چربي هاي غير اشباع یگانه و يا ساده (داراي يك پيوند دوگانه): اين چربيها در دماي اتاق مايع بوده اما درون يخچال جامد هستند. مثل: روغنهاي زيتون، بادام و بادام زميني.

3- چربيهاي غير اشباع چندگانه و يا مركب(داراي بيش از يك پيوند دوگانه): اين چربيها هم در دماي محيط و هم در يخچال مايع ميباشند. مثل: روغن هاي آفتاب گردان، سويا، ماهي، گردو و دانه كتان.

4- چربيهاي ترانس: چربيهاي غير اشباعي هستند كه طي فرآيند هيدروژناسيون به حالت جامد در آمده اند.

مصرف امگا 3و امگا6 هر دو براي بدن ضروري است. اما يافته هاي پژوهشگران حاكي از آنست كه نسبت اين دو اسيد چرب در رژيم غذايي ما از تعادل خارج است. نسبت ايده آل امگا6 به امگا 3در رژيم غذايي ميبايست 1:1 و حداكثر 4:1 باشد. اما متاسفانه اين نسبت در افراد جامعه به 11:1 تا 30:1 ميباشد. يعني مصرف امگا6 در اغلب افراد 30 برابر امگا 3ميباشد. مصرف هر كدام از اين دو اسيد چرب به تنهايي نه تنها مفيد نيست بلكه مشكلات عديده اي را نيز در بدن پديد مي آورد. لزوم مصرف متعادل اين دو اسيد چرب ضروري به اين خاطر است كه اين دو اسيد چرب با يكديگر بر سر آنزيمها رقابت ميكنند. يعني هرگاه  اسيد چرب امگا6 بيش از امگا 3مصرف گردد، فقط اسيد چرب امگا6 متابوليزه شده و بدن قادر نميباشد از اسيد چرب امگا 3استفاده كند. دليل دوم اين امر خواص متفاوت اين دو اسيد چرب است كه به آن اشاره خواهيم كرد. بنابراين از آنجايي كه ما در رژيم غذايي از اسيد چرب امگا6 به اندازه كافي و حتي بيش از نياز مصرف ميكنيم بايستي مصرف امگا 3خود را افزايش دهيم.

1- امگا 6: مهمترين آن  لينولنيك اسيد و آراشيدونيك اسيدميباشند امگا6 در روغنهاي ذرت، آفتاب گردان، سويا و تخم مرغ، مارگارين، گوشت قرمز و غلات موجود ميباشد. امگا6 بر خلاف امگا 3خاصيت التهابي داشته و انعقاد و لخت شدن خون را افزايش ميدهد.

2- امگا 3: مهمترين آن شامل:* EPA(EICOSAPENTAENOIC ACID)=

* DHA (DOCOSAHEXAENOIC

* ALA(ALPHA-LINOLENIC ACID)=

منابع امگا  3 :

1- ماهي هاي روغني: مثل ماهي آزاد، قزل آلا، تن،  شاه ماهي. كه حاوي EPA ,DHA ميباشند.
2- گياهان: مثل روغن هاي سويا، آفتابگردان، دانه كتان و گردو، فندق، كنجد. كه حاوي ALA ميباشند.

3- مواد غذايي غني شده با امگا 3 مانند: نانها،آبميوه ها، روغنها و تخم مرغ

 نکته:(تخم مرغ حاوی امگا3 توسط جوجه هایی تولید می شود که با یونجه ،ذرت ودانه کتان تغذیه می شوند  ویک تخم مرغ حاوی امگا3حدودا"320 mg امگا3دارد در حالی که یک تخم مرغ معمولی حدودا" 63 mg  امگا3 دارد)

4- مكملهاي روغن ماهي

نقش اسيد هاي چرب در بدن:

1- ساختمان غشاء سلولي در بدن عمدتا از اسيد هاي چرب تشكيل يافته اند. غشاء سلولي اجازه ميدهد تا ميزان ضروري از مواد مغذي به درون سلولها وارد شده و مواد زائد بسرعت از داخل سلولها خارج گردند. براي آنكه سلولها قادر باشند اين وظيفه تبادل مواد مغذي و زائد را به نحو احسن به انجام رسانند بايستي غشاء سلولي سياليت، پايداري و يكپارچگي خود را حفظ كند. سلولهايي كه فاقد غشاء سلولي سالم ميباشند توانايي نگهداري آب و مواد مغذي را از دست داده و همچنين قابليت برقراري ارتباط با ساير سلولها را نيز از دست ميدهند. از آنجايي كه غشاء سلولي از چربي تشكيل يافته است، سياليت و انعطاف پذيري آنها به  نوع چربي مصرفي ما بستگي دارد. مصرف روغنهاي اشباع شده (هيدروژنه) غشاء سلولي را سفت و سخت ميكند. و در مقابل مصرف روغنهاي غير اشباع سلامتي آنها را تضمين ميكند.

2 - اسيد هاي چرب ضروري در كاركرد صحيح سيستم هاي عصبي، توليد مثلي، ايمني و قلبي-عروقي نقش حياتي دارند

3= اسيد هاي چرب در بسياري از فرآيندهاي بيوشيميايي بدن نقش دارند.

4- 60 درصد مغز از چربي تشكيل يافته است. عملكرد  صحيح مغز و سلولهاي عصبي به اسيدهاي چرب وابسته است. امگا 3از اجزاء اصلي ساختمان مغز، بافتهاي عصبي و شبكيه چشم ميباشد.

 فوايد مصرف امگا 3 :

1- كاهش كلسترول و تري گليسريدهاي خون.
2- كاهش فشار خون.
3- پيشگيري از بيماريهاي قلبي-عروقي.( مصرف دو وعده ماهي در هفته خطر سكته و حملات قلبي را تا 50 درصد كاهش ميدهد).
4- . اسيد‌هاي چرب ا مگا3ميزان كلسترول نوع خوب  ‌(HDL) ،كه شريان ‌ها را پاك نگه مي‌دارد را افزايش مي‌دهند.
5- درمان و كاهش دردهاي مفاصل(آرتريت روماتوئيد و آرتروز.)
6- درمان پوكي استخوان. امگا 3جذب كلسيم را افزايش داده و رسوب كلسيم را در استخوانها تسهيل ميكند.
7- درمان افسردگي. افرادي كه امگا3 به اندازه كافي دريافت نميكنند بيشتر مستعد افسردگي ميباشند.

8- التايم سوختگيها. با كاهش التهاب و تسريع التيام زخمها.
9- امگا  3 علايم آسم را تخفيف داده و امگا  6 آن را تشديد ميكند.
10- كاهش دردهاي قاعدگي.

 11- جلوگيري از تصلب شرايين.

12- جلوگيري از رشد سلولهاي سرطاني

13 - افزايش سطح هورمون رشد.افزايش رشد عضلات
14- كاهش لخته شدن خون. خاصيت ضد انعقادي. كاهش ويسكوزيته (گرانروي) خون.
15- افزايش تمركز و قوه ادراك.
16- نقش در تكامل مغز و رشد سلولهاي عصبي و حفظ سلامتي چشمها (مصرف آن به زنان باردار و شيرده توصيه ميگردد). درمان خشكي چشم.
17- كاهش بروز سرطانهاي پستان، تخمدان، پروستات، معده و روده بزرگ.
18- كنترل و تعديل اختلالات خود ايمني.
19- بهبود توان ذهني و حافظه.
20- جلوگيري از پيري زود رس و کاهش وزن

منابع  :

www.mardoman.com -1

2-فصلنامه انجمن متخصصین کودکان خراسان