گروه آموزش زیست شناسی استان خراسان رضوی

انجمن علمي آموزشي معلمان  زيست شناسي با همکاری گروه زیست شناسی استان برگزار مي كند

کارگاه آموزشی C.elegans

 

زمان: شنبه  22/1/88 ساعت17الی 30/18

مكان : بلوار سجاد – بزرگمهر جنوبی1 –پژو هش سرای ناحیه 4

شركت براي اعضاي انجمن زيست شناسي رايگان

و برای ساير ين مبلغ 20000 ريال مي باشد.

هلیکو باکتر پیلوری

تاریخچه کشف:

•         درسال1893 میلادی یک میکروب مارپیچی در معده پستانداران توسط Bizzozero کشف شد.

•     در سال های 1906  ,    Krienitz 1917 Luger   ازوجود باکتری مارپیچی در نسوج نکروزه مربوط به سرطان معده گزارشی تهیه کردند.

•          در سا ل  1975Steer از وجود این باکتری در روی سلول های پوششی  زخم معده انسان گزارشی کرد.

•     1984 دکتر ”باری مارشال“ (استرالیایی) آن ها را کامپیلو باکترپیلوریس نامید ولی با کامپیلوباکترها تفاوت زیادی داشتند .بهمین دلیل گوودین وهمکارانش در سال 1989 جنس جدیدhelicobacter را بوجود آوردند. تاکنون بیش از 12گونه از آن با منشأ انسانی کشف شده اند که همه از اهمیت بیماریزایی برخوردار نیستند.

هلیکوباکتر پیلوری (H. Pylori) چیست: 
هلیکو باکتر پیلوری (H. Pylori) نوعی باکتری مارپیچ است که محققان معتقدند اغلب، زخم‌های گوارشی ناشی از عملکرد خود باکتری به همراه توکسین Toxin آن می‌باشد.  آلودگی به این باکتری در کانادا و آمریکا بیشتر از نقاط دیگر دنیا است. تحقیقات آماری نشان داده است که حدود ۲۵٪ از افراد زیر ۴۰ سال و نیمی از افراد بالای ۵۰ سال به این عفونت و عوارض ناشی از آن یعنی زخم‌های پوشش مخاطی معده یا اثنی‌عشر مبتلا می‌باشند.  در علم پزشکی زخم‌های مناطق ذکر شده در مخاط معده و قسمت ابتدائی روده‌ی کوچک را زخم پپتیک Peptic نام نهاده‌اند.  زخم‌های پپتیک بسیار شایع است و امروزه تقریبا از هر ۹ نفر، یکی به این نوع زخم مبتلا می‌باشد.  البته شایان ذکر است که فقط یکی از دلایل زخم‌های Peptic عفونت باکتریائی است.  دلایل دیگری که باعث ایجاد زخم‌های مخاط معده می‌شوند، عبارتند از مصرف مداوم داروهای ضد تورم و التهاب با منشأ غیراستروئیدی مانند آسپرین و آیبوبروفن و تومورهای بدخیم معده و لوزالمعده. در مورد Anxiety یا اضطراب می‌توان گفت که اضطراب‌های بلند مدت ناشی از بیماری‌های اضطرابی (Anxiety Disorder) می‌تواند سبب ایجاد Peptic گردد. اما استرس‌های کوتاه مدت نمی‌تواند باعث ایجاد زخم‌های مخاط معده گردند، اگرچه نقش آن‌ها را در بدتر شدن و وخیم شدن این گونه زخم‌ها نمی‌توان انکار کرد.

چرا هلیکوباکتر پیلوری در تمامی افرادی که به آن مبتلا می‌شوند ایجاد بیماری نمی‌کند؟ 
دلیل آن هنوز مشخص نیست.  بعضی از دانشمندان و محققان معتقدند که تغییرات PH معده و پانکراس در اثر استرس مداوم می‌تواند به نحوی باعث وسعت بخشیدن به میدان عمل این باکتری و در نهایت سبب ایجاد زخم گردد.  اما هنوز چگونگی این ادعا به ثبوت نرسیده است. در کل می‌توان خصوصیت روانی و جسمانی افراد و نوع هلیکوباکتر پیلوری را در ایجاد احتمال زخم سهیم دانست. نحوه‌ی ایجاد آلودگی به این باکتری و این که افراد چگونه به این باکتری آلوده می‌گردند هنوز اطلاعات کافی در دست نیست. اما عده‌ای براین باورند که این باکتری از طریق آب، غذا، انتقال ترشحات و بزاق دهانی ناشی از بوسیدن، می‌تواند منتقل شود (این باکتری در بزاق بعضی از افراد دیده شده است

رابطه‌ی H. Pylori و زخم گوارشی چیست؟
این باکتری مخاط گوارشی معده و اثنی‌عشر را تحریک کرده و باعث تضعیف این مناطق شده و در اثر نفوذ اسید لایه‌های پائین‌تر مخاط همراه با اثر عمل باکتری، منجر به ایجاد زخم می‌شود.  لازم به ذکر است پوشش مخاطی معده محیطی ایمن (Safe) برای باکتری به شمار می‌رود.  این باکتری نوعی ماده‌ی شیمیائی ترشح می‌کند که باعث کاهش قدرت اسیدی معده به میزان چشمگیری شده، در نتیجه، نفوذ باکتری به مناطق زیرین مخاط می‌تواند تضمینی برای تداوم زندگی باکتری و به طور آلترناتیو، عوارض خطرناک ناشی از زخم برای شخص مبتلا گردد. این باکتری به شکل مارپیچ (Spiral) دیده می‌شود و در نتیجه بنا به شکل خاص آن می‌تواند به مدت طولانی در لایه‌های زیرین مخاط زندگی کرده Safe یا ایمن بماند.

علائم زخم:

درد متناوب و مجهول شکم در ساعات بعد از غذا (۲ یا ۴ ساعت بعد از غذا)، در نیمه شب یا بین ساعات ۳ تا ۶ صبح، صدای غرغر شکم و تهوع در ساعات نزدیک به صبح. در حالات شدید استفراغ‌های قهوه‌ای، دل پیچه‌ی شدید و مدفوع آبکی و خونی یا گاهی سیاه دیده می‌شود، که گاه پزشک در تشخیص، راه به خطا رفته و مریض را برای انجام آزمایش از جهت آمیب Histoletica به آزمایشگاه می‌فرستد که می‌تواند در جای خود از جهت روند درمان خطرناک باشد. لازم به ذکر است که جهت تشخیص زخم بهترین روش می‌تواند اندوسکوپی از احشاء گوارشی باشد.

راه‌های تشخیص H. Pylori:
این باکتری از طرق مختلف شامل، مدفوع، تنفسی، سرمی، بافتی قابل شناسائی است.  در آمریکا روش تشخیص سرمی و تنفسی هر دو مرسوم می‌باشد.  لازم به ذکر است که اگر شخصی دچار زخم گوارشی شد اولین و مهمترین تست توسط یک پزشک زبده و ماهر همین تست تشخیص H. Pylori است، زیرا در صورتی که شخص مبتلا به این باکتری باشد درمان زخم ناشی از این باکتری از زخمی که به علت مصرف مثلا آسپرین یا ایبوپروفن ایجاد شده است می‌تواند بسیار متفاوت باشد.  در ضمن تست تنفسی اوره روش خوبی برای تشخیص H. Pylori  می‌باشد زیرا بعد از درمان جهت مشاهده‌ی پیشرفت بهبودی می‌توان مجددا از نتیجه‌ی این تست بهره گرفت.  متأسفانه هنوز روش صحیح و قانع کنندای جهت پیشگیری از این آلودگی توسط دانشمندان و محققان ارائه نشده است اما پژوهشگران در صدد ساختن واکسن ضد H. Pylori در آینده نزدیک می‌باشند.
بهرحال رعایت نکات بهداشتی، مثل شستن دست‌ها بعد از توالت و قبل از خوردن غذا، نداشتن آمیزش جنسی دهانی با افراد مشکوک به این بیماری و غیره الزامی می‌باشد.
متأسفانه بسیاری از بیماران (بعد از مشخص شدن تست مثبت هلیکوباکتر پیلوری) نسبت به درمان و خوردن دارو، از خود سستی و گاهی اوقات مقاومت نشان می‌دهند زیرا مجبورند روزانه قرص‌های زیادی مصرف کنند و گاهی این داروها دارای عوارضی (Side effect) هم چون: تهوع، استفراغ، مدفوع خاکستری، اسهال، دل‌پیچه، گیجی (Dizziness)، سر درد، احساس طعم بد در دهان و گاه عفونت قارچی در زنان می‌گردد. اما چنانچه این عوارض شدید نبوده و در حد ملایم باشند، شخص باید به درمان با این داروها تا بهبودی کامل ادامه دهد.

برگزار می کند:

بازدید از مرکز درمانی امام رضا(ع)

وابسته به انجمن حمایت از بیماران سرطانی واقع در قاسم آباد- بلوار شهید فلاحی۲ -آزاده۱

زمان:شنبه ۲۶/۱۱/۸۷ ساعت حرکت ۱۰ صبح

مکان حرکت: بلوار سازمان آب- اداره آموزش و پرورش ناحیه ۴ مشهد

جهت ثبت نام و هماهنگی با شماره۹۱۵۵۱۴۱۰۶۶(سرکارخانم شفیعا- مسئول روابط عمومی انجمن) تماس حاصل فرمایید.

حشره اطراف یک گل پروازمیکند .روی آن می نشیند و تا می اید بفهمد کجاست دهانی باز می شودو بلعیده می شود!تصویر گیا هان حشره خوار را حتما دیده اید ! خیلی ازما وقتی سن و سالمان کمتر بود حتی از تصور رو به رو شدن با این گلها هم می تر سیدیم .شاید ان وقتها نمی دانستیم یک گیاه نمی تواند یک ادم به این بزرگی را قورت بدهد !حتما می دانید حشرات یکی از قدیمی ترین دشمنان گیاهان هستند!و خدا نکند که تصمیم بگیرند دسته جمعی برای خوردن به مزرعه حمله کنند. اما فکر می کنید گیاهان هم در چنین مواقعی همین طور دست روی دست می گذارند و منتظر می مانند تا ناهار یا شام این مهمان های نا خوانده شوند؟ترکیبات شیمیایی زیادی باعث مقاومت گیاهان به افات می شوند واین مقاومت استعدادی است که گیاه درخود دارد و او را قادر می کند تا از خساراتی که احتمالا حشرات به آن وارد می کنند جلو گیری کند . این استعداد معمو لا از خصوصیات بیو شیمیایی موجود در گیاهان ناشی می شود ودر نهایت در رفتار زیستی حشرات افت هم تاثیر گذاشته و باعث کاهش میزان نسبی خسارتهای حشرات افت می شود.ترکیباتی که گیاهان به این منظور ترشح می کنند به چهار دسته تقسیم می شوند :

آلمون ها : ترشحاتی هستند که در مقابله با حشره افت مفید واقع می شوند.

کایرمون ها : ترشح این مواد باعث ترغیب حشره افت به سمت گیاه می شود .

سینمون ها:ترشح این مواد به نفع خود گیاه و به ضرر حشره تمام می شود .

آنتیمون ها : با ترشح این مواد گیاه هم به خودش ضرر می زند هم  به حشره !در میان این 4 تر کیب
 آ لمون ها اساسی ترین نقش را در دفاع گیاهان در مقابل افات به عهده دارند . آلمون ها هم چند
دسته اند:

دور کننده ها :حشرات را از گیاه دور می کنند.

فراری دهنده ها:حرکت حشره را سریع می کنند .یعنی روی سیستم های حرکتی حشرات اثر میگذارند و باعث فرار آنها از روی گیاه می شوند.

متوقف کننده ها: موادی هستند که حشره را از عمل تغذیه باز می دارند.

جلوگیری کننده ها:جلوی تخم گذاری حشره افت رامی گیرند.

  آنتی بیو تیک ها :حالت طبیعی رشد حشره را قطع میکنند و باعث فعل وانفعالات شیمیایی در بدن حشره می شوند.جان پیک محققی که تحقیقات گسترده ای روی دفاع شیمیایی گیاهان در خصوص افات انجام داده است روی دو بوی متصاعد شده از گیاهان تحقیقاتی کرده که یکی بویی شبیه به یک مسکن گیاهی به نام روغن گلابی است.گروه تحقیقاتی مرکز I.A.C.R که یکی ازمراکز تحقیقاتی پیشرفته انگلستان است به این نتیجه رسیدند که بسیاری از گیاهان در برابر تهاجم افات گیاهی پیامها یی را به عنوان در خواست کمک ارسال
می  کنند که چیزی جز بویی ویژه نیست .با پیشرفت این تحقیقات و شناسایی گسترده تر کانال های ارتباطی میان گیاهان نظریه دهه 80 مبنی بر اینکه "گیاهان همدیگر رااز خطر اگاه  می کنند " دوباره زنده شد. ترکیبات گیاهی آلمون با مستقیما افات رادفع می کنند و یا باعث جلب دشمنان طبیعی افات می شوند.مثل اینکه گیاهان شیپوری برای ایجاد یک جنگ تن به تن بین حشرات  نواخته باشند .

حس بویایی در حشرات وجوه اشتراک ناچیزی با انسانها  دارد به عنوان مثال وقتی که یک گل سرخ را می بوییم عطر ان 50 میلیون سلول حس بویایی را در بر می گیرد که هر کدا م از انها به مجمو عه وسیعی از ترکیبات شیمیایی قابل تبخیر واکنش نشانمی دهد.به این ترتیب هر بو تعداد زیادی از سلولها ی عصبی را تحریک می کند .اما تحقیقات نشان می دهد حشره گل سرخ یک ترکیب شیمایی بخصوص را در گل سرخ تشخیص می دهد .محققان به این فکر افتادند که بتوانند با تولید رایحه های تند  در کنار مزرعه حشرات رااز ان جا فراری دهند .اما اول نسیم گیاهان چه طور این بوهای متفاوت رااز خود می پراکنند ؟زمانی که گیاهان در معرض تهاجم افتی قرار میگیرند ژنهای تدافعی شان فعال میشوند ودر نتیجه ترکیبات شیمیایی محافظی که به فنل و ترپنوئید معروفند تولید می شوند مثلا چنین ماده ای که توسط گیاهانی مثل نخود و لوبیا پراکنده می شود شته های لوبیا را فراری می دهد.در یکی از مراکز تحقیقا تی دانشگاه کشاورزی کالیفر نیا کشف شد ذرت و پنبه خسارت دیده در اثر افات علائم اخطار دهنده ای را متصاعد می کنند تا زنبورهای مفید (که دشمن حشرات افت هستند )به این نقطه پرواز میکنند!اما در شب که فعا لیت این زنبورها کم می شوند میزان علائم هشدار دهنده هم کاهش می یابد.تغیرات ژنتیکی جدیدی که  روی بعضی گیاهان صورت گرفته است این مسئله را تا حد ودی تحت الشعاع قرار می دهد این محصولات با وجود عملکرد بالا در تولید در مقابل افات وبیماریها حساس ترند .مثلا گل سرخ ها یا نخود های سبز جدید  که گل زیباتر و محصول بیشتری دارند بر عکس عطر وترکیبات شیمیایی  کمی دارند.همین طور با مهندسی ژنتیک می شود انواعی از گیاهان را تولید کرد که علائم اخطار دهنده قوی تولید کنند.!محققان کشف کردند بعد از وزیدن باد از طرف گیاهان الوده به کنه های تارعنکبوتی به گیاهان سالم این گیاهان برای کنه های تارعنکبوتی دیگر جاذبه کمتر وبرای دشمنان طبیعی انها جذاب تر شده بود .گیاهان سالم علائم اخطار دهنده را ازگیاهان مجاور خود دریافت کرده و مکانیسم های دفاعی خود را فعال میکنند و یا به سادگی ترکیبات شیمیایی تبخیر شونده رها شده را از انها جذب میکنند .دانشمندان معتقدند به جای پرورش گیاهان لال باید گیاهانی راپرورش دهیم که بلند بلند فریاد بزنند , اما به هر حال در این راه هم مشکلاتی وجود دارد. اغلب کشاورزان از مقادیر زیادی حشره کش های مصنوعی استفاده می کنند و بدون رعایت میزان مورد نیاز تا آنجا که میشود به محیط زیست سم اضافه میکنند. با این کار نه تنها آفات ,بلکه دشمنان طبیعی آنها را هم نابود می کنند . با توجه به این که قیمت سم در مقایسه با این رایحه های خیلی ارزان تر است . اما اگر سعی کنیم از این راه حل ها به جای پاشیدن سم استفاده کنیم , جمعیت آفات هم کمتر شده و در عوض حشرات مفید هم بیشتر جلب میشوند.

منبع:

به اطلاع سرگروههای آموزشی استانهای مختلف کشور می رساند سه جلد کتاب شامل خلاصه مقالات -ضمیمه خلاصه مقالات و راهنمای ایستگاههای آموزشی کنگره ستو تکنولوژی که چندی پیش در مشهد برگزار شده بود در تاریخ ۱۷/۹/۱۳۸۷ و به شماره نامه ۱۱۱۹۶۷ ارسال شده است.

بیماری میاستنی گراویس

بیماری میاستنی گراویس یک بیماری گرفتار‌کننده محل اتصال عصب، عضله می‌باشد. نوعی فلج ماهیچه‌ای است كه علت آن فعالیت ایمنی علیه گیرنده‌های استیل كولین در سیناپس عصبی - عضلانی است . این بیماری به صورت ضعف و احساس خستگی در عضلات چشمی، صورت، ازوفارنکس، حلق، حنجره، اندامها و سایر عضلات بدن تظاهر می‌کند و در هر سنی دیده می‌شود و دارای موارد فامیلی نیز می‌باشد. این بیماری مخصوص صفحات انتهایی عضلات مخطط است كه بیشتر ، زنان را گرفتار می‌كند. شیوع آن بیشتر در دهه‌های سوم یا چهارم زندگی است ولی امكان دارد در هر دوره‌ای از زندگی، از بچگی تا پیری، دیده شود .علائم بالینی اولیه ی بیماری شامل : ضعف تدریجی و گرفتاری عضلانی است که توسط اعصاب مغزی عصب می گیرند . گرفتاری این عضلات به گرفتاری پلک ها ، دو بینی ، اشکال در بلع و سایر علائم مغزی ، مخصموصا ً اشکال در صحبت کردن و فلج عضلات تنفسی می انجامد . اگر چه نوع خاص مربوط به گرفتاری چشمی نیز وجود دارد ، ولی در بسیاری موارد ، عضلات اندام ها مبتلا می شوند .معمولا ً با پیشرفت تدریجی ، ضعف عضلانی با ازدیاد فعالیت در انتهای روز مشاهده می شود .
در میاستنی گراویس ، یک پاسخ ایمونولوژیک علیه یک یا چند پروتئین از منطقه ی واسطه ای عصبی – عضلانی وجود دارد . بنا بر این در افرادی که بیماری های بافت همبندی ، مثل آرتریت روماتوئیدولوپوس دارند ، این بیماری با شیوع بیشتری اتفاق می افتد.
حداکثر وقوع آن در خانمها 20 تا 30 سالگی و در مردها دهه 6 و 7 گزارش شده است. در زیر 40 سالگی زنان 3-2 برابر مردان درگیر می‌شوند و در اواخر عمر در مردان شایع تر می‌باشد.
بروز آن در سال های اخیر افزایش واضح داشته است که به خاطر بهبود روشهای تشخیصی است. شیوع آن در برخی کشورها از 43 تا 84 در میلیون تا 14 درصد هزار ذکر شده است. موارد فامیلی آن نیز دیده شده است.

. ارتباط این بیماری با انواع HLA طی بررسی‌های بعمل آمده در مناطق مختلف یکسان نبوده است و تفاوتهایی در ارتباط با نوع HLA دیده شده است.پراکندگی وسیع سنی این بیماری و ناتوانی همراه که محدودکننده کارکرد اشخاص مبتلا می‌باشد و در طی دوره 4-7 ساله فرد را از فعالیت محروم می‌کند از مشخصات این بیماری است. نکته ی مهم عدم تشخیص به موقع بیماری و خطرات مصرف برخی داروها و انجام اقدامات جراحی و بیهوشی است که خود منجر به ابتلا بیمار به کریز تنفسی و خطر مرگ در موارد عدم شناسایی می‌گردد. در مقابل اقدامات درمانی وجود دارد که تا حد زیادی بیماری را کنترل و کارکرد فرد را بهبود می‌بخشد. همه این شواهد مؤید اهمیت دادن به این بیماری و تشخیص و درمان آن می‌باشد.
بیماری میاستنی گراویس در صورتی ایجاد می‌شود كه سیستم ایمنی معیوب گردد و پادتنهایی تولید كند كه انتقال پیام را بین سیستم اعصاب و عضلات ارادی مختل نماید.در نتیجه، پاسخ عضلانی كه گرفتار می‌شوند عضلات كنترل كننده چشمها، پلكها، صورت، حنجره و حلق هستند و با پیشرفت بیماری عضلات دست و پا نیز گرفتار می‌شوند.این بیماری اغلب به اختلال غده تیموس كه منبع پادتنهای نابود كننده است ارتباط دارد.روشهای مختلفی برای در میان میاستنی گراویس وجود دارند از جمله برداشتن غده تیموس یا كاهش موقت پادتنهای موجود در خون به كمك روشی موسوم به پلاسمافرز داروهایی كه عملكرد عضلات را بهبود می‌بخشند.اصولاَ نئوستیگمین و پیریدوستیگمین، تجویز می‌شوند.این داروها را به تنهایی یا همراه با داروهای دیگری كه سیستم ایمنی را سركوب می‌كنند مثل آزاتیوپرین یا كورتیكواستروئیدها می‌توان بكار برد.داروهایی كه پاسخ عضلانی به پیامهای عصبی را بهبود می‌بخشند مصارف متعدد دارند.یكی از این داروها، ادروفونیوم، خیلی سریع عمل می‌كند و به محض مصرف شدن بهبودی چشمگیری در علائم بیماری بوجود می‌آورد.از این اثر برای تائید تشخیص میاستنی گراویس استفاده می‌شود.با وجود این، به علت اثر كوتاه مدت آن برای درمان های طولانی مدت مورد مصرف قرار نمی‌گیرد.پیریدوستگمین و نئوستیگمین برای درمان های طولانی مدت بهتر هستند.به ویژه هنگامی كه جراحی برای برداشتن غده تیموس امكانپذیر نباشد یا نتواند بهبودی كافی بوجود آورد.
این داروها را می‌توان بعد از جراحی برای خنثی كردن اثر شل كننده عضلانی كه قبل از برخی جراحی‌ها به بیمار داده می‌شود تجویز كرد.
ین داروها معمولاَ وضعیت عضلات را به حالت عادی یا نزدیك به عادی برمی‌گردانند به ویژه وقتی كه بیماری شكل خفیف داشته باشد.متاسفانه، این داروها می‌توانند با تقویت انتقال پیامهای عصبی در جای دیگری از بدن، فعالیتهای ناخواسته‌ایی در عضلات بوجود آورند.عوارض جانبی شایع عبارتند از استفراع، تهوع، اسهال و گرفتگی‌های عضلانی در دست و پا و شكم.ضعف عضلات می‌تواند ناگهان بدتر شود حتی وقتی كه با دارو درمان شوند.در این صورت، نباید برای از بین بردن علائم اقدام به مصرف مقدار بشتر دارو كرد زیرا مقدار زیاد می‌‌تواند با انتقال پیامهای عصبی به عضلات تداخل كند و ضعف بیشتری بوجود آورد.مصرف داروهای دیگر از جمله برخی از آنتی‌بیوتیك‌ها می‌توانند به طرز چشمگیری نشانه‌های میاستنی گراویس را افزایش دهند.اگر نشانه‌ها ناگهان بدتر شوند لازم است به پزشك اطلاع داده شود.اکثر روش های موجود در درمان بیماری های خود ایمنی ، بر محور ایجاد تغییراتی در پاسخ های ایمنی دور می زند . عمل جراحی برداشتن غده ی تیموس ، در خاموش کردن بیماری ( 20 تا 40 درصد ) و یا بهبود بیماری در 20 تا 40 در صد موارد ، موفقیت آمیز است ؛ چرا که این غده می تواند حاوی گیرنده های استیل کولین به شکل کاملا ً آنتی ژنیک باشد . داروهای آنتی کولین استراز عمدتا ً برای درمان طولانی مدت به کار می روند .
روش درمانی دیگر ، استفاده از داروهای ضد التهابی کورتیکواستروئیدی است . استفاده از سرکوب کننده ی ایمنی هم مؤثر است . البته در مواردی که بیمار با خطر مرگ مواجه باشد ، از پلاسمافروز نیز استفاده می شود .

آپوپتوز

آپوپتوز نوعی از مرگ سلولی  بصورت یکسری از مراحل ملکولی در یک سلول است که منجر به مرگ آن سلول می شود. این یک روش طبیعی بدن برای رها شدن از سلولهای غیر ضروری یا غیر طبیعی است. آپوپتوزیز مرگ برنامه ریزی شده هم نامیده شده است. در شرایط اختصاصی آپوپتوز ، یکسری از اتفاقات بیوشیمیایی  منجر به تغییرات مورفولوژیک  می شود مانند  برآمدگی های سلولی ( که غشاء سلول به سمت خارج برجسته می شود) ، از بین رفتن متعلقات غشاء پلاسمایی ، چروکیدگی سلول ، تجزیه هسته ، جمع شدن کروماتین و تکه تکه شدن ملکول  DNA  کروموزومی . آپوپتوزیز بیش از اندازه ، ممکن است موجب  هیپو تروفی شود مانند بروز ایسکمی ( کم خونی موضعی).فرایند مرگ سلولی یک فرایند کاملا طبیعی است که حدود 100 سال پیش توسط دانشمندان کشف شده بود. کارل ووگت "Carl Vogt " دانشمند آلمانی اولین کسی بود که اصول مرگ سلولی را در سال 1842 تشریح کرد. والتر فیلیمینگ "Walther Flemming " آناتومیست در سال 1885 تشریح دقیقتری را از مرگ برنامه ریزی شده سلول ارائه داد.

هر چند این موضوع تا سال 1965 که دوباره احیا شد مورد بحث قرار نگرفت. در این زمان جان فاکستون راس کر" John Foxton Ross Kerr  "در حالیکه در بخش پاتولوژی دانشگاه کوینزلند در شهر بریسبان استرالیا با استفاده از میکروسکوپ الکترونی بافتها را تدریس می کرد بین آپوپتوزیز و مرگ سلولها در اثر جراحت تمایز قایل شد.

آپوپتوز می تواند در سلولهای که بعد ازترمیم آسیب می بینند یا با ویروس آلوده می شوند یا سلولهایی که تحت فشار گرسنگی هستند اتفاق بیفتد. آسیب دیدن DNA در اثر اشعه  یونیزه کننده یا مواد شیمیایی سمی  هم ممکن است  موجب تحریک آپوپتوز از طریق عمل بر روی ژن کنترل کننده تومور P53 شود.

تصمیم برای آپوپتوز ممکن است از طرف خود سلول یا سلولهای اطراف یا از سوی سلولهایی که جزء سیستم ایمنی بدن هستند باشد.

فرایند مرگ سلولی ممکن است در سلولهای سرطانی متوقف شود. اگر سلولی متحمل مرگ سلولی نشود در اثرجهش و یا بازداری بیوشیمیایی
 می تواند به تقسیمات خود ادامه دهد و به یک تومور تبدیل شود.

1-    اگر تقسیم سلولی سریعتر از مرگ سلولی باشد تومور بوجود

 می آید.

۲-     اگر تقسیم سلولی کندتر از مرگ سلولی باشد موجب از دست رفتن سلول می شود.

بنابراین باید یک موازنه و تعادلی بین تقسیم سلولی و مرگ سلول وجود داشته باشد.

فرایند آپوپتوز توسط محدوده ی  گوناگونی از سیگنالهای سلولی کنترل می شود  که این سیگنالها ممکن است از محرکهای داخل سلولی یا از محرکهای خارج سلولی ناشی شوند. محرکهای خارج سلولی ممکن است شامل هورمونها ، فاکتورهای رشد ، اکسید نیتروژن NO ویا سیتوکینین ها شوند و بنابراین باید از عرض غشای پلاسمایی عبور کنند و اثر بگذارند. این سیگنالها بطور مثبت یا منفی موجب آپوپتوز می شوند.

سیگنالهای داخل سلولی در واقع پاسخی هستند از طرف سلول به استرس ها و ممکن است  در نهایت منجر به خودکشی سلولی شوند. اتصال گیرنده های هسته به گلیکو کورتیکوییدها ، گرما ، تشعشع ، محرومیت از تغذیه ، آلودگی ویروسی و هیپوکسی همه عواملی هستند که ممکن است منجر به ایجاد سیگنالهای داخل سلولی آپوپتوزتوسط سلولهای آسیب دیده شوند.

شماری از اجزای سلولی مانند پلی ADP ریبوز پلی مراز poly ADP ribose polymerase  همچنین ممکن است به تنظیم آپوپتوز کمک کند. قبل از اینکه فرایند مرگ سلولی توسط آنزیمها شروع شود ، علائم آپوپتوزیک باید بوسیله پروتئینهای تنظیمی به مسیر حقیقی مرگ سلولی متصل شوند. این مرحله به علائم آپوپتوزی اجازه می دهد که در مرگ سلولی به بیشترین مقدار خود برسند.

سلولهای آپوپتوزی سرانجام همانند سلولهای فاگوسیتوزی توسط ماکروفاژها شناسایی و جمع آوری می شوند.

منابع:

http://www.apoptosisinfo.com/

http://www.ihcworld.com/apoptosis.htm

http://www.tebyan.net

مدیریت آموزش و پرورش .............

کارشناسی تکنولوژی و گروه های آموزشی متوسطه- گروه زیست شناسی

موضوع :  برگزاری کارگاه بافت شناسی

          با سلام و احترام انجمن زيست شناسي معلمان خراسان در راستاي دانش افزايي دبيران زيست شناسي در نظر دارد
  یک دوره کارگاه بافت شناسی  جانوری و گیاهی  برگزار نمايد.

زمان: ۸/۴/۱۳۸۷

محل ثبت نام:دفتر انجمن واقع درمشهد- خيابان امام خميني- مقابل سازمان آموزش و پرور ش- كوچه سجادي سجادي يكم ساختمان ياسر كراچيان گروه زيست شناسي روز های شنبه و دوشنبه ساعت ۳۰/۷ الی ۳۰/۱۲

شرايط ثبت نام:

۱-عضويت در انجمن

۲- پرداخت مبلغ ۲۰۰۰۰ريال

۳- همکاران شهرستانی عضو انجمن از تخفیف ویژه برخوردار خواهند شد.

۴- به علت محدوديت پذيرش حق تقدم با افرادي خواهد بود كه زودتر ثبت نام نمايند.

۵- ازآوردن همراه خود داري شود.

P همکاران غیر عضو با پرداخت ۸۰۰۰۰ ریال می توانند در کارگاه شرکت نمایند.

P مزایای ماموریت و ضمن خدمت به همکاران تعلق نمی گیرد

حاجي زاده

معاون پژوهش برنامه ريزي و منابع انساني

سازمان آموزش و پرورش خراسان رضوي

رونوشت :

كارشناسي تكنولوژي و گروه های آموزشي متوسطه- گروه زيست شناسي

باکتریهای بدون دیواره

دیواره های سلولی در بیش از 150 گونه از یو باکتری ها وجود ندارد. مایکوپلاسما پنومونیه از این گروه است . این باکتری ها دیواره ندارند، اما در غشای سلولی خود استرول دارند. مولکول های استرول در پایداری غشا نقش دارند و انعطاف پذیری کمتری در غشا ایجاد می کنند. ترموپلاسما از آرکی باکتری های بدون دیواره است. شرایط بهینه برای رشد این آرکی باکتری ترمواسیدوفیل، دمای 55 تا 95 درجه و PH بین 1 تا 2 است. این باکتری اگرچه دیواره ندارد، اما برای زنده ماندن در تنش های اسمزی، غشای سلولی محکمی با ساختار شیمیایی خاصی دارد. این غشا که لیپید و گلیکان نامیده می شود مقادیر زیادی دی گلیسرول تترااتر، لیپوپلی ساکارید و گلیکو پروتئین غنی از مانوز دارد. بخش های قندی در این غشا به طور مستقیم در خارج از سلول قرار دارند.

از بیماری میاستنی گراویس چه می دانیم؟

بیماری میاستنی گراویس نوعی فلج ماهیچه ای است که علت آن فعالیت ایمنی بر ضد پروتئین های گیرنده های استیل کولین در سیناپس عصبی-عضلانی است. این بیماری مخصوص صفحات انتهایی عضلات مخطط است که بیشتر، زنان را گرفتار می کند. ماکزیمم شیوع آن در دهه های سوم یا چهارم زندگی است، ولی امکان دارد درهر دوره ای از زندگی، از بچگی تا پیری، دیده شود. البته در افراد مسن، مرد و زن به طور یکسان مبتلا می شوند.

علائم بالینی اولیه ی این بیماری شامل: ضعف تدریجی و گرفتاری عضلانی است که توسط اعصاب مغزی عصب
می گیرند. گرفتاری این عضلات به گرفتاری
 پلک ها،دوبینی، اشکال در بلع و سایر علائم مغزی، مخصوصاً اشکال در صحبت کردن و فلج عضلات تنفسی
 می انجامد. اگر چه نوع خاص مربوط به گرفتاری چشمی نیز وجود دارد، ولی در بسیاری از موارد، عضلات اندام ها مبتلا می شوند معمولا با پیشرفت  تدریجی، ضعف عضلانی با ازدیاد فعالیت در انتهای روز مشاهده می شود.

به نظر می رسد، در میاستنی گراویس، یک پاسخ ایمونولوژیک علیه یک یا چند پروتئین از منطقه ی واسطه ی عصبی، عضلانی وجود دارد. بنابراین در افرادی که بیماریهای بافت همبندی، مثل آرتریت روماتوئید و لوپوس دارند، این بیماری با شیوع بیشتری اتفاق می افتد.

اکثر روشهای موجود در درمان بیماری های خود ایمنی، بر محور ایجاد تغییراتی در پاسخ های ایمنی دورمی زند.

عمل جراحی برداشتن غده ی تیموس، در خاموش کردن بیماری و یا بهبود بیماری در 40-20 درصد موارد، موفقیت آمیز است چرا که این غده می تواند حاوی گیرنده های استیل کولین به شکل کاملاً آنتی ژنیک باشد، داروهای
 آنتی کولین استراز را عمدتاً برای درمان طولانی مدت به کار می برند. روش درمانی دیگر، استفاده از داروهای ضدالتهابی کورتیکو استروئیدی است. استفاده از سرکوب کننده ی ایمنی هم موثر است. البته در مواردی که بیمار با خطر مرگ مواجه باشد، از پلاسما فروز نیز استفاده می شود.

مطالبي راجع به توليد مثل در انسان

در انسان وساير پستانداران براي پيدايش غده هاي تناسلي نر وجود كرومزومY ضروري است محققان به وجود ژني به نامSYR پي برده اند كه بر روي بازوي كوتاه کروموزومYقرار دارد.نبودکروموزومYويا قطعاتي ازآن كه محتوي ژن SRYباشد در رشد علائم جنسي اختلال ايجاد ميكند.کروموزومYدر انسان اندكي كوچكتر ازکروموزومXاست از اين رو به نظر ميرسد كه هنگام تلاقي با تخمك اندكي سريعتر از گامتي كه داراي کروموزومXباشد حركت كند.ظاهرا اين امر باعث ميشود كه درصد مردان اندكي بيش از زنان باشد

كروماتين جنسي:پس از لقاح وانجام تقسيمات اوليه يكي از دوکروموزومXدرسلولهاي سوماتيك غير فعال ميشود كه آن را كروماتين يا جسم بار"bar body"مي نامند.بنابر اين همواره يكي ازکروموزومهايXغير فعال است كه ممكن است پدري ويا مادري باشد .در افرادي كه بيش از دوكرومزوم Xدارند بيش از يك جسم بار دارند و براي تشخیص ان از گلبولهای سفيد چند هسته اي استفاده ميشود . در گلبولهای سفيد چند هسته اي زنان سالم يك جسم بار ديده ميشود در حالي كه در گلبولهاي سفيد  مردان سالم چنين جسمي وجود ندارد.قرينه جسم بار دار در مردان جسمFناميده ميشوددر صورتي كه بيش از يك کروموزومYوجود داشته باشد کروموزوم اضافي حالت جسم Fرا به خود ميگيرد

وجود اتصال هاي بسته باعث احتلاف تركيبات مايع مني در مجاري اسپرم ساز با پلاسماي خون است .مقدار گلوكز در اين مايع ناچيز است اما سر شار از هورمونهاي اندروژن و يون پتاسيم و  اينو زيتول و گلوتاميك اسيد و آسپارتيك اسيد است.وجود اين اتصالات همچنين اسپرمها را  از اثرات زيانبار عوامل موجود درخون در امان بمانند ونيز از عبور فراورده هاي پادتني سلولهاي اسپرم به درون خون جلوگيري به عمل ميايد.

آیا می دانید؟.....

آیا می دانید که روباه ها همه چیز را خاکستری می بینند ؟

آیا می دانید که قدرت بینایی جغد 82 برابر قدرت دید انسان است؟

آیا می دانید که گربه و سگ هر کدام پنج گروه خونی دارند و انسان چهار گروه خونی دارد.

آیا می دانید که بی رحم ترین حشره دنیا، حشره دعاخوان ماده است؟ هنگامی که حشره ماده از همسرش باردار
 می شود به آن نیش می زند و همسر نیمه جان پس از جفتگیری غذای لذیذی برای حشره ماده می شود.

آیا می دانید که لاک پشت در بین جانوران جهان، طولانی ترین عمر را دارد و ممکن است تا 150 سال عمر کند

آیا می دانید که استرس تا 5 برابر سیستم ایمنی بدن را پایین می آورد.

آیا می دانید که اسب ها در مقابل گاز اشک آور مصون هستند.

آیا می دانید که زرافه تار صوتی ندارد و لال است و
نمی تواند هیچ صدایی از خود درآورد.

آیا می دانید که سریع ترین عضله بدن انسان زبان است.

آیا می دانید که آلباتوس که یک نوع مرغ دریایی است بلندترین بال ها رادارد فاصله دو نوک بالهای او تا دو متر
 می رسد و در ضمن آنها می توانند در حال پرواز بخوابند .

انجمن علمی آموزشی معلمان زیست شناسی خراسان و گروه زیست شناسی استان برگزارمی کنند

سخنرانی علمی با موضوع:

سخنران:

جناب آقای دکتر ایرج وثوق

روانپزشک و مشاور ارشد علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد

و

دومین مجمع عمومی درسال 86

به منظور انتخاب شورای اجرایی در سال تحصیلی جاری

زمان: دوشنبه 24/10/86 ساعت 30/15 لغایت 30/17

مکان: بلوار سجاد بزرگمهر جنوبی 1 نبش دبستان شاهد شفیعه –پژوهش سرای ناحیه 4

http://motavaseteh.talif.sch.ir/framework.jsp?SID=53

۱-جناب آقای فظل الله نوشیروانی

۲- جناب آقای علی محمد طزری

۳-جناب آقای حبیب الله برشان

۴-سرکار خانم ملیحه رجب پور

۵- سرکار خانم گوهر رضایی

۶- سرکار خانم نرگس حشمت نژاد

۷-سرکار خانم مریم ملا یی

۸- سرکار خانم سمیرا صمیم پور

۹- سرکار خانم زهره جهان بخش

فراخوان ارسال آثار و مطالب جهت درج در فصلنامه الکترونیکی هستی

همکاران گرامی جهت درج آثار و مطالب در قالب فراخوان حداکثر تا تاریخ مقرر به دبیرخانه زیست شناسی در یزد ارسال دارند.

عناوین:

-مقالات علمی زیست شناسی

-تجربیات آموزشی خلاق و خاطرات همکاران

-عکسها و طرحها و فیلمهای مرتبط با درس زیس شناسی

-معرفی مطالب علمی مفید جهت غنی سازی تدریس کتب درسی

-ارائه روشهای تدریس فعال درس زیست شناسی

-ارائه روشهای نوین ارزشیابی درس زیست شناسی

مهلت ارسال آثار:

1-جهت فصلنامه شماره 1 تا پایان آبانماه 86

2- جهت فصلنامه شماره 2 تا پایان  بهمن ماه 86

3- جهت فصلنامه شماره 3 تا پایان اردیبهشت ماه  87

توجه : متن فونت ها با BZAR و عنوان با 16 و نویسنده با 12 وآدرس با 11 و متن با 14 و منابع با 14 استفاده شود.

همکاران محترم مطالب خود را به گروه زیست شناسی استان خراسان رضوی ارسال نموده تا پس از بررسی به دبیرخانه ارسال گردد.

دومین مرحله آزمون کتابخوانی ویژه دبیران زیست شناسی به صورت آزمون تشریحی در تاریخ ۲۱/۲/۸۶ با حضور تعداد زیادی از همکاران در پژوهش سرای معلم ناحیه ۴ مشهد برگزار گردید. نتایج اولیه آزمون مشخص شده است  نتایج نهایی در روز دوشنبه ۳۱/۲/۸۶ از طریق وبلاگ گروه منتشر خواهد شد.

انجمن علمي آموزشي معلمان  زيست شناسي برگزار مي كند

سلسله مباحث آموزشي پيرامون رشته هاي نوين زيست شناسي

 

دومین جلسه

سوسيو بيولوژي باحضور جناب آقاي وهاب زاده

زمان: دوشنبه ۱۷/2/86 ساعت 18

مكان : میدان فردوسی-مرکز آموزش تیزهوشان شهید هاشمی نژاد

ششمین بروشور علمی گروه زیست شناسی با همکاری گروه زيست شناسي  ناحيه يك مشهدمنتشر شد برای مشاهداینجا را کلیک کنید

به اطلاع کلیه همکاران عضو انجمن می رساند شماره ۶۶ مجله رشد  آموزش زیست شناسی به گروه های آموزشی ارسال شده است .همکارانی که تا کنون مجله دریافت نکرده اند به سرگروه زیست شناسی اداره خود مراجعه نمایند.

به نام خدا

همکاران محترم  پاسخ سوالات را  حداکثر تا تاریخ ۱۳/۱۲/۸۵ به سرگروه آموزشی محل خدمت خود تحویل دهند. سرگروه زیست شناسی حداکثر تا تاریخ ۲۰/۱۲/۸۵ یک نفر برگزیده را به گروه استان معرفی نمایند.

تذکر:در صورت وجود چند نفر با امتیاز مساوی پیشنهاد می شود با برگزاری آزمون تشریحی فرد برگزیده مشخص گردد.

 پاسخنامه در تاریخ ۱۷/۱۲ از طریق وبلاگ در اختیار همکاران محترم قرار خواهد گرفت .تقویم اجرایی مرحله دوم متعاقبا اعلام خواهد شد.

      1- عدم مصرف مواد مخدر توسط فرد معتاد ، كدام مورد را در پي خواهد داشت؟

1) كاهش سطح CREB         2) افزايش VREB          3) افزايش FOSB          4) فعال شدن VTA

2- مدارهاي پاداش در مغز با كدام ارتباط كمتري دارد؟

1) آميگدال                        2) هيپوكامپ                   3) هسته آكومبنز            4) پل

3- كداميك ماده ضد سرطاني نيست؟

1) هالوكندرين B               2) اسپونژيستاتين              3) آلتوهرتين                4)درموفين

4- از كدام ماده به عنوان ضد انعقاد استفاده مي شود؟

1) مارگاتوكسين                 2) آلتوهيرتين                  3) آنژيوتانسين               4) كيتوسان

5- كداميك در هنگام خواب عميق ديده نمي شود؟

۱)θ 

۲) α 

۳) Δ 

۴)  β                              

6- كدام مورد از اختلالات بيدار شدن از خواب REM است؟

1) صدمه زدن به اطرافيان       2) راه رفتن در خواب      3) بيدار شدن با منگي     4) ترس شديد درخواب

7- مارماهي الكتريكي از كدام اندام براي جست و جو استفاده مي كند؟

1) اندام شكار           2) اندام اصلي          3) اندام كرتي              4) اندام ساكس

8- گيرنده كداميك بر روي غشاي الكتروسيت ها وجود دارد؟

1) گابا GABA        2) استيل كولين              3) نوراپي نفرين          4) دوپامين

9- كدام جمله صحيح نيست؟

1) به نظر ماير در تكامل بايد به جزئيات توجه كرد نه به كليات.

2) تكامل نگاهي " چراجويانه" به همراه دارد.

3) مهم ترين نقش زيست شناسي مولكولي تخمين كمي" فواصل ژنتيك" ميان گونه ها است.

4) تمام پديده هاي ژنتيك كلاسيك را مي توان در سطح مولكولي توضيح داد.

10- كدام شخص در ارائه مدل تكامل نقطه اي نقش داشت؟

1) ماير                 2) مورانژ           3) آيالا                    4) الدرج

11- در رده بندي كلادستيك:

1) گروه هاي تك نياmonophyletic  اهميت كمي دارند           .2) ارتباطات و همانندي هاي ريختي در نظر گرفته نمي شود.

3) تقدم و تاخر گونه ها نسبت به نياي مشترك بررسي نمي شود. 4) پايه گذار اين مكتب ميچل آداتسون است.

12- كداميك از اثرات ملاتونين نيست؟

1) عمل ضد گنادوتروپيني             2) خاصيت آنتي اكسيداني

3) افزايش ترشح انسولين              4) فعال كردن سيستم ايمني

13- ساختار وازوتوسين Vasotocin به كداميك شبيه تر است؟

1) اكسي توسين                2) سروتونين                 3) تيروكسين              4) انسولين

14- کدام گزینه نمونه ای از درون همزیستی مدرن را نشان می دهد

1- استانتور – جلبک کلرلا   2- پارامسی – سیانوباکتری 3 ورتیسل – سیانوباکتری ها 4 - استانتور- اوگلنا

15- در کروم آلوئولات ، پلاست منشا کدام یک است ؟

1- سیانوباکتری ها   2- جلبک های قهوه ای         3- جلبک هاي سبز               4- جلبک های قرمز

16- کدام محصول مهندسی  ژنتیک تا کنون در ایران به صورت انبوه تولید نشده است ؟

1- هورمون گاوی LHRH                              2- واکسن هپاتیت ب                     3- آنتی بادی مونو کلونال       4-پروتئین تک یاخته

17- کیموزین در تولید کدام یک کاربرد دارد ؟

1- شوینده ها            2- پژوهش های ژنتیکی                3- حس گر زیستی                4- تولید پنیر      

18- برای شیرین کردن ماست رژیمی از کدام یک استفاده می شود ؟

1- کیمو زین            2- آسپارتام                         3- دکسترین                        4- سیکلامات

19- نقش تلومراز کدام است ؟

1- ساختن DNA ای برای اتصال به تلومر با استفاده از DNAالگو

2-  ساختن RNA ای برای اتصال به تلومر با استفاده از DNAالگو

3- ساختن DNA ای برای اتصال به تلومر با استفاده از RNAالگو

4- ساختن RNA ای برای اتصال به تلومر با استفاده از RNAالگو

20- در کدام سلول ها تلومراز غیر فعال است ؟

1- سلول های اسپرم ساز        2- سلول های بنیادی

۳)سلول های توموری             ۴)سلول های مولد تخمک در تخمدان 

21- کدام بیماری از الگوی جهش بنیان گذار پیروی نمی کند ؟

1- کم خونی داسی شکل             2- هموفیلی         3- سیستیک فیبروزیس          4- کروماتوسیس ارثی

22- با اندازه گیری طول هاپلوتایپ کدام یک مشخص نمی شود ؟                             

1- محل وقوع جهش                                                         2- اندازه گیری فراوانی هاپلوتایپ در جمع

 3- تاریخ جهش                                                               4- نحوه پراکندگی فرزاندان بنیان گذار

23- در مورد شیرین کننده های مصنوعی کدام گزینه میزان شیرینی را به درستی نشان می دهد ؟

1- توماتین> آلیتام> سوکرالوز> ساخارین          2- توماتین> سوکرالوز>آلیتام>ساخارین

3- آلیتام> سوکرالوز>سیکلامات > ساخارین       4- آلیتام > ساخارین > سوکرالوز >سیکلامات

24- کدام یک از شیرین کننده های مصنوعی می تواند منجر به اختلال در بینایی شود ؟

1- آسسولفام پتاسیم                     2- آلیتام                         3-آسپارتام                   4- ساخارین

25- کدام یک از اثرات فرمالدئید نمی باشد ؟

1- اختلال در همانند سازی DNA                     2- ایجاد بیماری پارکینسون     3- افزایش دوپامین                      4- اختلال در بینایی

26- در هنگام مشاهده گرانول های نشاسته در زیر میکروسکوپ لایه های تیره مربوط به کدام یک است ؟

1- نواحی کریستالی –مرتب ومنظم از آمیلوپکتین  2- نواحی بی شکل – شاخه های نا مرتب و نامنظم از آمیلوپکتین

3- نواحی کریستالی –مرتب ومنظم از آمیلوز   4- نواحی بی شکل – شاخه های نا مرتب و نامنظم از آمیلوز

27- منظور از زنجیره C در آمیلوپکتین کدام است ؟

1- زنجیره بدون انشعاب                                                     2- زنجیره های انشعاب دار

3- یک زنجیره با انتهای احیا کننده                                                                    4- یک زنجیره با انتهای اکسید کننده  

28- جهت عبور تخمك از لايه سلولي گرانولوزا چه آنزيمي مورد نياز است؟

1- پلاسمين             2- كلاژناز   3- هيالورونيداز    4- يوروكيناز

29- سخت ترين ومهمترين مانع بر سر راه خروج اووسيت كدام است؟

1- لايه سلولي گرانولوزا      2- غشا پايه سلول هاي گرانولوزا    3- بافت استروماي تخمدان حدفاصل فوليكول وسطح تخمدان                                       4- قسمتي از بافت تخمدان كه در استيگما قرار دارد

30-كروماتيوم جزء كدام دسته از باكتري هاي زير مي باشد؟

1- باكتري هاي اكسيد كننده هيدروژن                             2- باكتري هاي اكسيد كننده آهن

3-باكتري هاي گوگردي سبز                                        4-باكتري هاي گوگردي ارغواني
31- بزرگترين ومتنوع ترين گروه باكتري هاي فتوسنتز كننده كدامند؟

1- سيانو باكتري ها      2- گوگردي ارغواني               3- غير گوگردي ارغواني       4- غيرگوگردي سبز 

32- در ماهيچه هاي قلب كدام قسمت كار انتقال پيام به سلول هاي پوركنژ را به عهده دارد؟

1- گره سينوسي             2- مسير ميان گره اي        3- دسته دهليزي بطني            4- فيبرهاي پوركنژ

33- كدام مورد جزء ويژگي هاي گره سينوسي در بافت هادي قلب نمي باشد؟

1-به عنوان توليد كننده اصلي پالس الكتريكي عمل مي كند.

2- سلول هاي كوچك با قطر 5-3 ميكرومترهستند.        

3-پتانسيل استراحت در گره سينوسي نسبت به ساير سلول هاي قلب پايين تر است.

4- اولين محرك در انقباض قلب مي باشد.

34- در كدام يك ازموارد زيرممكن است يك زن به بيماري هموفيلي دچار شود؟

1- جهش ژن     2- همراه شدن هموفيلي با سندرم ترنر      3- به ارث بردن دو كروموزومx  غير طبيعي         4- همه موارد

35- در مورد بيماري هموفيلي كدام مورد صحيح است؟

1-   هموفيلي نوعي بيماري وابسته بهx مغلوب است و حالت هتروزيگوت اين بيماري را ايجاد مي كند.

2-   اگر فعاليت IX به زير پنج درصد برسد هموفيلي A از نوع شديد خواهد بود.

3-   هموفيلي نوع B شش برابرشايع تر از نوع Aاست.

4-   درمان هموفيلي A با استفاده از پلاسماي منجمد تازه ( FFP )صورت مي گيرد.

36- نشانگان پيرسون مرتبط با كدام نوع از جهش هاي ميتو كندري مي باشد؟

1- جهش در ژن هاي كد كننده پروتئيني  2- جهش در ژن هاي كد كننده TRNA   3- حذف هاي منفرد  4- دوپليكاسيون

37- اگردر اثرجهش نقطه اي در ژنوم ميتوكندري،  Arg1Leu   در زيرواحد شش ATP سنتتاز تغييركند،كدام يك از بيماري هاي زير به وجود مي آيد؟

1- MILS                          2- KSS                       3- LHON                           4-NARP

38- سلول هاي بنيادي كه ازICM (توده سلولي داخلي)بلاستوسيست به دست مي آيند خصوصيات كدام نوع از سلول هاي بنيادي را دارند؟

1- توتي پوتنت                        2- پلوري پوتنت            3- مولتي پوتنت                  4- يوني پوتنت

39- كدام جمله صحيح است؟

1-        سلول هاي بنيادي مولتي پوتنت مي توانند يك موجود زنده كامل ايجاد نمايند.

2-       سلول هاي بنيادي توتي پوتنت مي توانند بافت هاي خارج جنيني راايجادكنند.

3-       سلول هاي بنيادي به دست آمده از مغز استخوان اسفنجي، توانايي تبديل شدن به فوليكول هاي مو را ندارند.

4-        براي اولين بار پروفسور آلن مك كي تكنيك جداسازي ورشد سلول هاي بنيادي جنيني را ارائه كرد.    

40-       براي رسم درخت هاي تبار زايشي كداميك صفت مشترك ابتدايي مهره داران است ؟

1- تخم آمنيوتيك                  2- شش                     3-نوتوكورد                    4-اندام حركتي استخواني

41- تاكسون هاي يك كلاد داراي.......................هستند.

1- هومولوژي يكسان   2 - مورفولوژي يكسان   3- هومولوژي و مورفولوژي يكسان 4-هومولوژي متفاوت و مورفولوژي يكسان

42- يك كلاد تشكيل شده از :

1- يك جد مشترك و چند گونه اشتقاق يافته از آن       2 - چند جد مشترك و يك گونه اشتقاق يافته از آن

3- يك جد مشترك و يك گونه اشتقاق يافته از آن       4- چند جد مشترك و چند گونه اشتقاق يافته از آن

43- در كلادستيك صفت مشترك ابتدايي صفتي است كه ............مورد مطالعه پيدا شود.

1- هم در برون گروه و هم در درون گروه     2 - فقط در برون گروه    3- فقط در درون گروه      4- هيچكدام

44-  دكتر فرانسيس كولينز در سال 1984 با روش همسانه سازي موضعي توانست كدام بيماري را شناسايي كند؟

1- پذيرنده آنژيوتانسين دو       2- هانتينگتون           3- رنگدانه اي شدن شبكيه چشم       4- همه موارد.

45-  از ديدگاه فرانسيس كولينز: قطعات بي معنادر ژنوم انساني... 

1-بخش هايي كه در تصميم سازي شركت دارند                2-بخش هايي كه ظاهرا  پروتئين  رمز نمي كنند

3- بخش هايي كه كمي كه در تصميم سازي شركت دارند                              4-بخش هايي كه پروتئين  رمز نمي كنند

46-  امروز سعي بر آن است كه براي تشخيص سرطان از.................. استفاده شود.

1- شاخص سرطاني با كمك سونوگرافي و نمو نه برداري  2- شاخص سرطاني بدون كمك سونوگرافي و نمو نه برداري

3- آنزيم هاي(فسفاتاز هاي اسيدي)با كمك سونوگرافي4-  آنزيم هاي(فسفاتاز هاي اسيدي)با كمك بيوشيمي و نمونه برداري

47-  مسير انتقال شيره پرورده در گياهان عالي از محل توليد به محل مصرف  ................ مي باشد.

1-اپوپلاستي خاص 2-  سيم پلاستي  3-  آپوپلاستي و سيم پلاستي  4- آپوپلاستي و سيم پلاستي نوع خاص

48-  عامل اصلي ايجاد كننده برهم كنش در قارچ ها با گياهان .............. است.

1-  تهاجم قار چ ها توكسين دار                             2- تفاوت سرعت رشد قارچ ها و گياهان

3-الگوي آنزيمي قارچها                                      4- ميزان حساسيت گياهان به قارچ ها

49-  متابوليت هاي ثانويه توليد شده در گياهان عليه قارچ هاي مهاجم از جنس .............  است .

1-تركيبات پپتيدي           2- تركيبات گليكوزيدي   3- تركيبات فنلي                4-تركيبات ليپيدي

50- بهترين ساز وكار براي مقابله با بيماري هاي ويروسي در گياهان اقتصادي استفاده از.......... مي باشد

1-حشره كش ها براي ناقلان ويروس                                  2- گياهان با مهندسي ژنتيك

3-ابزار  و مواد استريل در تكثيرگياهان                                   4-گياهان مقاوم به ويروس

سازمان آموزش وپرورش خراسان رضوي

كارشناسي تكنولوژي و گروه هاي آموزشي

گروه آموزشي زيست شناسي

انجمن زيست شناسي استان هرمزگان

Email:khorasan_biology@yahoo.com

http://khorasanbiology.blogfa.com     


بیوانفورماتیک ابزاری برای تحلیل حیات در سطح مولکولی

وظيفه اصلي بيوانفورماتيك، طراحي سيستم هاي كامپيوتري و مدل هاي رياضي براي نگهداري , مديريت و تحليل داده هاي بيولوژيكي است. ابزارهاي بيوانفورماتيكي در آينده قادر خواهند بود كه با دانستن يك توالي ژني , نحوه بروز صفت در سلول زنده را توصيف كنند.

بيوانفورماتيك دانشي بين رشته اي است. نقطه اتصال رياضيات، علوم محاسباتي و علوم زيستي. اين شاخه از علم با توجه به گسترش روز افزون حيطه هاي علمي و درگير شدن آنها با هم و طرح مسائل مشترك بين شاخه هايي از علم كه پيش از اين چندان ربطي به هم نداشتند از يك طرف و گسترش توجه به زيست شناسي و به خصوص زيست شناسي مولكولي در دو دهه اخير، بسيار مورد توجه پژوهشگران رياضي و زيست شناسان قرار گرفته است. اگر بخواهيم موضوع علم بيوانفورماتيك را در يك جمله  خلاصه كنيم، مي توان گفت:« طراحي سيستم هاي كامپيوتري و مدل هاي رياضي براي نگهداري، مديريت و تحليل مجموعه عظيمي از داده هاي بيولوژيكي و همچنين ارائه دانش زيستي » موضوع بيوانفورماتيك است.

با توجه به گسترش روزافزون و توجه به اين شاخه در كشورمان، در اين جا نگاهي هر چند مختصر به كليات بيوانفورماتيك مي اندازيم:

الف) پايگاههاي داده:

جريان اطلاعاتي را كه منجر به بروز يك واكنش خاص توسط يك سلول زنده يا يك موجود چند سلولي مي شود را در مراحل زير مي توان خلاصه كرد:

« توالي ژني ، توالي RNA ، توالي پروتئين ، ساختار پروتئين ، عملكرد پروتئين ، بروز صفت در سلول زنده.»

بر اين اساس ، هدف نهايي بيوانفورماتيك اين است كه با در دست داشتن توالي DNA هاي يك سلول يا يك موجود زنده، تمام خصوصيات و رفتارهاي آن را پيش بيني كند. يكي از محرك هاي

اصلي براي فعاليت روز افزون در زمينه بيوانفورماتيك، پروژه هاي ژنوم و پروتيوم بوده اند. پروژه هاي ژنوم ، با هدف تعيين كد توالي DNA هاي موجودات زنده تعريف شده اند كه مهمترين و بزرگترين آنها پروژه ژنوم انساني است. اين پروژه كه يك برنامه بزرگ جهاني بود و دانشمنداني از سراسر جهان در آن شركت داشتند ، وظيفه اش شناخت كامل DNA انسان است. اين پروژه يكي از چهار پروژه عظيم جهاني است كه البته به لطف ساخت دستگاهي به نام PCR كه به اين فرايند سرعت بخشيد ، در سال 2002 ميلادي و سه سال پيش از موعد پانزده ساله پيش بيني شده اوليه ، به پايان رسيد.

پايگاه هاي داده اي اينترنتي مخصوص اين كار توالي هاي به دست آمده را در اختيار پژوهشگران قرار مي دهند. اين پايگاه ها كاملا عمومي هستند و با وارد كردن هر توالي دلخواه مي توان تمام توالي هاي مشابه به همراه مجموعه كاملي از اطلاعات مربوط به آنها را استخراج كرد. اين پايگاه هاي بيوانفورماتيك حجم زيادي از اطلاعات ژنتيكي را در خود حفظ كرده اند و  در طول مدت كوتاهي كه از راه اندازيشان مي گذرد ، به مهمترين ابزار پژوهشي در زيست شناسي مولكولي مبدل گشته اند.

سرعت رشد اطلاعات موجود در پايگاه هاي داده اي به صورت نمايي رشد مي يابد ، طوري كه براي مثال در پايگاه      Gen Bank هر 14 ماه حجم اطلاعات دو برابر مي شود. به طور مشابه براي پروتئين هم پروژه پروتيوم تعريف شده است. كه البته در اينجا حجم كار به طرز بسيار وحشتناكي بالاتر است. در عين حال روش هاي خوبي مثل روش هاي به كار رفته در پروژه ژنوم در دست نيست ، ضمن اينكه بسياري از پروتئين ها و آنزيم ها ، ناشناخته مانده اند. هدف اين پروژه ها تعيين توالي پروتئين ها و شكل ساختاري سه بعدي آنها است. به خصوص اين آخري كه نقش اساسي در عملكردهاي پروتئين ها دارد. اگر پروژه ژنوم در طي يك فرآيند 12 ساله به پايان رسيد ، اما با توجه به حجم كار پروژه پروتيوم ، به نظر مي رسد كه حدود يك قرن براي به پايان رساندن اين پروژه كه با همكاري اكثر مراكز پژوهشي جهان در حال انجام است ، لازم باشد.

ب) زمينه هاي مهم بيوانفورماتيك:

1- تحليل توالي ژنوم

هدف اوليه بيوانفورماتيك طراحي روش هاي استخراج ، نگهداري ، پردازش و تحليل بسيار زيادي از توالي ها بود. رسيدن به اين هدف ، براي محققان علوم زيستي دستاورد عظيمي به شمار مي رود. به طور كلي در طي چند سال اخير ، كاوش در اين پايگاه هاي داده اي براي پژوهشگران زيست شناسي مولكولي به يك فعاليت روزمره و نياز حياتي مبدل شده است. براي مثال فرض كنيد كه توالي قسمتي از يك DNA در يك آزمايشگاه به دست آمده است. نخستين سوالي كه به ذهن مي رسد       اين است كه آيا اين توالي در بر گيرنده يك ژن هست يا نه؟ در صورت مثبت بودن جواب ، اين ژن در كجاي زنجيره DNA  اصلي قرار دارد و نهايتا آنزيمي را كه كد مي كند چه نقشي در سلول يا فرآيندهاي حياتي ايفا مي كند؟

در غياب بيوانفورماتيك و ابزارهاي آن ، ماه ها وقت لازم است تا يك تيم تحقيقاتي به حدس هاي اوليه اي در باره پاسخ سؤالات فوق برسد. در حالي كه تنها با يك رايانه شخصي متصل به اين پايگاه هاي داده اي ظرف چند دقيقه مي توان به جواب قطعي يا حدس هايي محكم رسيد. سرعت بالاي روش هاي تعيين توالي با روش هاي كامپيوتري و مدل هاي رياضي در طراحي تراشه هاي DNA به دست آمده اند. دستگاه هاي فوق پيشرفته مجهز به تراشه هاي DNA قادر هستند ضمن تعيين توالي همزمان هزاران قطعه نوكلئوتيدي آنها را به طور خودكار در پايگاه هاي داده اي به ثبت برساند.

2- پيش بيني ساختار سه بعدي (ساختار سوم و چهارم) پروتئين

كاركرد مولكول هاي عظيم پروتئين به شدت به شكل فضايي و ساختار سه بعدي آنها بستگي دارد. از طرفي همان گونه كه ديديم ژن ها نيز از طريق عملكرد پروتئين هايي كه مي سازند ، نقش خود را اعمال مي كنند. بنابراين شناخت كامل ماهيت و وظيفه ژن ها ، منوط به دانستن اطلاعات كافي درباره پروتئين ها است. ولي پروژه هاي پرونيوم با وجود اين اهميت حياتي ، به كندي پيش مي روند.

دلايل اين كندي پيشرفت ، هزينه هاي زياد و كندي روند تعيين توالي پروتئين ها و مشكل بودن تعيين ساختار سه بعدي آنها در

آزمايشگاه است. با توجه به سرعت بالاي روند كار در پروژه ژنوم ، حل مسائل پروتئيني مهمترين چالش حال حاضر بيوانفورماتيك به حساب مي آيد.

دو اصل اساسي براي تعيين ساختار سه بعدي پروتئين از روي توالي آن وجود دارد كه هر كدام روش جداگانه اي را براي حل مسئله ساختار پيشنهاد مي كنند:

* پروتئين هايي كه توالي نسبتا مشابهي دارند ، شكل فضايي شبيه به هم پيدا مي كنند؛ جست و جو براي يافتن توالي مشابه.

      * شكل فضايي مولكول به نحوي است كه به حداقل انرژي برسد؛ استفاده از قوانين شيمي ، فيزيك و ترموديناميك.

3- تحليل كاركردي در سطح ژنوم

ابزارهاي تحليل كلان داده هاي زيستي ، روش كار پژوهش هاي مهندسي ژنتيك ، داروسازي و زيست شناسي را دگرگون كرده اند. فناوري جديد بيوانفورماتيكي امكانات جديد و بسيار قوي را فراهم ساخته است؛ مثل بررسي همزمان ميزان فعاليت هزاران ژن در سلول ، تحليل نحوه تعامل تعداد زيادي پروتئين و تحليل خصوصيات هزاران سلول جهش يافته در آن واحد. اين مسائل با به كار گيري روش هاي آماري پيشرفته حل شده اند. دانش مربوط به اين بخش تحت عنوان «ژنوم شناسي كاركردي» به يكي از فعال ترين زمينه هاي تحقيقي در بيوانفورماتيك مبدل شده است. از دستاوردهاي مهم در اين زمينه     مي توان به پيش بيني نقش و كاركرد ژن ها در سلول بدون نياز به تحليل داده هاي پروتئيني اشاره كرد.

4- ايجاد و مديريت پايگاه هاي داده اي

صرف نظر از نوع داده هاي توليد شده در زيست شناسي مولكولي و نحوه تحليل و تفسير آنها ، بايد اين داده ها را از طريق پايگاه هايي در اختيار پژوهشگران قرار داد. اما نحوه اين ارائه هم مشكلات خاص خود را دارد؛ مثل نحوه حصول اطمينان از درستي داده هاي ثبت شده و چگونگي نمايش مفيد داده ها براي كاربران. از اين جهت اداره كنندگان پايگاه هاي بزرگ بيوانفورماتيكي ، چالش هايي بيش از يك مهندس پيش رو دارند.

5- مدل سازي رياضي فرآيندهاي حيات

استفاده كنندگان ابزارها و داده هاي بيوانفورماتيكي محدود به متخصصان زيست شناسي مولكولي نمي شود. گروهي كه اخيرا به اهميت بيوانفورماتيك پي برده اند ، فيزيولوژيست ها هستند. آنها با استفاده از حجم عظيم داده هاي ژنومي و پروتيومي    در تلاشند تا راه شبيه سازي فرآيندهاي بيوشيميايي سلول زنده را هموار سازند. تلاش محققان اين است كه فرآيندهاي خاص سلولي را شبيه سازي كرده و با يك پارچه سازي آنها به يك سلول كامل برسند كه در اين صورت يكي از هدف هاي مهم بيوانفورماتيك علوم زيستي محقق خواهد شد؛ يعني درك كامل ساز و كار ارگانيسم هاي زنده در سطح مولكولي.

در خاتمه بايد يادآور شد كه اهميت بيوانفورماتيك تنها در سرعت بخشيدن به كارهاي آزمايشگاهي نيست بلكه گسترش اين شاخه علمي و طرح و پاسخگويي به سؤالات جديد افق هاي نويني را پيش روي زيست شناسان گشوده است.

منبع: مطالب ارائه شده در دوره آموزشی بيوانفورماتيك انجمن زیست شناسی  سازمان آموزش و پرورش استان هرمزگان.

مسابقه کتاب  خوانی ویژه دبیران زیست شناسی

توجه : همکاران محترمی که عضو انجمن زیست شناسی نشده اند و یا موفق به دریافت شماره های مذکور نشده اند برای دریافت به مجلات به فروشگاه شماره ۲ ضریح آفتاب واقع در ابتدای خیابان سناباد مقابل دبیرستان امام حسین (آقای نقوی ) مراجعه نمایند.

 گروه آموزش زیست شناسی سازمان آموزش وپرورش خراسان رضوی  جهت بسط وگسترش استفاده از تصاویر در آموزش مفاهیم زیستی و ترویج استفاده از فناوری اطلاعات (IT وICT ) در نظر دارد مسابقه ای تحت عنوان تصویر برتر زیست شناسی با موضوع رفتار شناسی برگزار نماید .لذا همکاران علاقه مند می توانند تصویر تولیدی خود یا       تصویر منتخب از پایگاه اطلاع رسانی و وب سایت های آموزشی را ارسال ودر مسابقه شرکت نمایند.

   نحوه ارسال آثار : آثار ارسالی ازطریق پست الکترونیک گروه به آدرس زیر ارسال گردد.

khorasan- biology@yahoo.com   

  تذکر:

     1 - لازم است تصاویر با پسوند  JPEG یا JPG ارسال شود. 

     2- حداکثر در5 سطرتوضیحاتی در ارتباط با تصویر ارائه گردد.

     3- مهلت دریافت آثار ازتاریخ 15/9/85 لغایت 15/10/85 خواهد بود.تصاویری که قبل یا بعد از تاریخ فوق ارسال گردند در مسابقه شرکت داده نمی شوند.

     نحوه ارزیابی آثار: تصاویردریافتی در وبلاگ تصویر برتربه آدرس

http://tasvirebartar85.mihanblog.com

ابتدا در معرض دید قرار گرفته وتوسط بازدید کنندگان ارزیابی خواهد شد.سپس تصاویر برگزیده بازدید کنندگان در هیأت داوران نمره گذاری ونفرات برتر معرفی واز آنان به نحو شایسته تقدیر خواهند شد ./..

اولین بروشور  از سلسله بروشورهای علمی گروه زیست شناسی استان خراسان رضوی منتشر شد .این شماره به معرفی وبلاگ همکار گرامی جنای آقای علی قلیان اول از بشرویه اختصاص یافته است . برای دریافت مطلوب لطفا کلیک کنید

ششمین جلسه علمی ماهانه انجمن علمی آموزشی زیست شناسی معلمان خراسان در تاریخ ۳۰/۱/۸۵ ساعت ۱۸ در محل دفتر انجمن واقع در بلوار سجاد -ابتدای بزرگمهر جنوبی (جنب مدرسه ابتدائی شاهد شفیعه ) پژوهشسرای ناحیه۴برگزار می شود .موضوع جلسه تشریح مغز است .در ضمن جلسه نقد وبرسی کتب درسی نیزپس از کارگاه برگزار خواهد شد .