گروه آموزش زیست شناسی استان خراسان رضوی

پنجمين بروشور علمي گروه زيست شناسي خراسان رضوي

مجموعه بروشورهای علمی گروه زیست شناسی استان خراسان رضوی

شماره ۵ - بهمن ماه ۸۵

OMEGA 3

سازمان آموزش وپرورش خراسان رضوي

كارشناسي تكنولوژي و گروه هاي آموزشي

گروه آموزشي زيست شناسي با همكاري

گروه زيست شناسي ناحيه7

امگا3 و امگا6

اسيدهـاي چـرب ضـروري آن دستـه از اسيدهاي چرب ميباشندكـه بـدن قـادر بـه تـوليد و سنتز آنها نيست و بايد از طريق غـذا تامين گردند. امگا 3و امگا6 جزء اسيدهاي چرب غير اشباع چندگانه (مركب) ميباشند. تقسيم بندي چربي ها
به قرار زير است:

1 - چربي هاي اشباع(بدون پيوند دوگانه): اين چربيهادر دماي محيط و اتاق جامد مي بـاشـنـد. مـثل:كره، دنبه،چربي گوشت قرمز، روعن نارگيل.
2- چربي هاي غير اشباع یگانه و يا ساده (داراي يك پيوند دوگانه): اين چربيها در دماي اتاق مايع بوده اما درون يخچال جامد هستند. مثل: روغنهاي زيتون، بادام و بادام زميني.

3- چربيهاي غير اشباع چندگانه و يا مركب(داراي بيش از يك پيوند دوگانه): اين چربيها هم در دماي محيط و هم در يخچال مايع ميباشند. مثل: روغن هاي آفتاب گردان، سويا، ماهي، گردو و دانه كتان.

4- چربيهاي ترانس: چربيهاي غير اشباعي هستند كه طي فرآيند هيدروژناسيون به حالت جامد در آمده اند.

مصرف امگا 3و امگا6 هر دو براي بدن ضروري است. اما يافته هاي پژوهشگران حاكي از آنست كه نسبت اين دو اسيد چرب در رژيم غذايي ما از تعادل خارج است. نسبت ايده آل امگا6 به امگا 3در رژيم غذايي ميبايست 1:1 و حداكثر 4:1 باشد. اما متاسفانه اين نسبت در افراد جامعه به 11:1 تا 30:1 ميباشد. يعني مصرف امگا6 در اغلب افراد 30 برابر امگا 3ميباشد. مصرف هر كدام از اين دو اسيد چرب به تنهايي نه تنها مفيد نيست بلكه مشكلات عديده اي را نيز در بدن پديد مي آورد. لزوم مصرف متعادل اين دو اسيد چرب ضروري به اين خاطر است كه اين دو اسيد چرب با يكديگر بر سر آنزيمها رقابت ميكنند. يعني هرگاه اسيد چرب امگا6 بيش از امگا 3مصرف گردد، فقط اسيد چرب امگا6 متابوليزه شده و بدن قادر نميباشد از اسيد چرب امگا 3استفاده كند. دليل دوم اين امر خواص متفاوت اين دو اسيد چرب است كه به آن اشاره خواهيم كرد. بنابراين از آنجايي كه ما در رژيم غذايي از اسيد چرب امگا6 به اندازه كافي و حتي بيش از نياز مصرف ميكنيم بايستي مصرف امگا 3خود را افزايش دهيم.

1- امگا 6: مهمترين آن لينولنيك اسيد و آراشيدونيك اسيدميباشند امگا6 در روغنهاي ذرت، آفتاب گردان، سويا و تخم مرغ، مارگارين، گوشت قرمز و غلات موجود ميباشد. امگا6 بر خلاف امگا 3خاصيت التهابي داشته و انعقاد و لخت شدن خون را افزايش ميدهد.

2- امگا 3: مهمترين آن شامل:* EPA(EICOSAPENTAENOIC ACID)=

* DHA (DOCOSAHEXAENOIC

* ALA(ALPHA-LINOLENIC ACID)=

منابع امگا 3 :

1- ماهي هاي روغني: مثل ماهي آزاد، قزل آلا، تن، شاه ماهي. كه حاوي EPA ,DHA ميباشند.
2- گياهان: مثل روغن هاي سويا، آفتابگردان، دانه كتان و گردو، فندق، كنجد. كه حاوي ALA ميباشند.

3- مواد غذايي غني شده با امگا 3 مانند: نانها،آبميوه ها، روغنها و تخم مرغ

نکته:(تخم مرغ حاوی امگا3 توسط جوجه هایی تولید می شود که با یونجه ،ذرت ودانه کتان تغذیه می شوند ویک تخم مرغ حاوی امگا3حدودا"320 mg امگا3دارد در حالی که یک تخم مرغ معمولی حدودا" 63 mg امگا3 دارد)

4- مكملهاي روغن ماهي

نقش اسيد هاي چرب در بدن:

1- ساختمان غشاء سلولي در بدن عمدتا از اسيد هاي چرب تشكيل يافته اند. غشاء سلولي اجازه ميدهد تا ميزان ضروري از مواد مغذي به درون سلولها وارد شده و مواد زائد بسرعت از داخل سلولها خارج گردند. براي آنكه سلولها قادر باشند اين وظيفه تبادل مواد مغذي و زائد را به نحو احسن به انجام رسانند بايستي غشاء سلولي سياليت، پايداري و يكپارچگي خود را حفظ كند. سلولهايي كه فاقد غشاء سلولي سالم ميباشند توانايي نگهداري آب و مواد مغذي را از دست داده و همچنين قابليت برقراري ارتباط با ساير سلولها را نيز از دست ميدهند. از آنجايي كه غشاء سلولي از چربي تشكيل يافته است، سياليت و انعطاف پذيري آنها به نوع چربي مصرفي ما بستگي دارد. مصرف روغنهاي اشباع شده (هيدروژنه) غشاء سلولي را سفت و سخت ميكند. و در مقابل مصرف روغنهاي غير اشباع سلامتي آنها را تضمين ميكند.

2 - اسيد هاي چرب ضروري در كاركرد صحيح سيستم هاي عصبي، توليد مثلي، ايمني و قلبي-عروقي نقش حياتي دارند

3= اسيد هاي چرب در بسياري از فرآيندهاي بيوشيميايي بدن نقش دارند.

4- 60 درصد مغز از چربي تشكيل يافته است. عملكرد صحيح مغز و سلولهاي عصبي به اسيدهاي چرب وابسته است. امگا 3از اجزاء اصلي ساختمان مغز، بافتهاي عصبي و شبكيه چشم ميباشد.

فوايد مصرف امگا 3 :

1- كاهش كلسترول و تري گليسريدهاي خون.
2- كاهش فشار خون.
3- پيشگيري از بيماريهاي قلبي-عروقي.( مصرف دو وعده ماهي در هفته خطر سكته و حملات قلبي را تا 50 درصد كاهش ميدهد).
4- . اسيد‌هاي چرب ا مگا3ميزان كلسترول نوع خوب ‌(HDL) ،كه شريان ‌ها را پاك نگه مي‌دارد را افزايش مي‌دهند.
5- درمان و كاهش دردهاي مفاصل(آرتريت روماتوئيد و آرتروز.)
6- درمان پوكي استخوان. امگا 3جذب كلسيم را افزايش داده و رسوب كلسيم را در استخوانها تسهيل ميكند.
7- درمان افسردگي. افرادي كه امگا3 به اندازه كافي دريافت نميكنند بيشتر مستعد افسردگي ميباشند.

8- التايم سوختگيها. با كاهش التهاب و تسريع التيام زخمها.
9- امگا 3 علايم آسم را تخفيف داده و امگا 6 آن را تشديد ميكند.
10- كاهش دردهاي قاعدگي.

11- جلوگيري از تصلب شرايين.

12- جلوگيري از رشد سلولهاي سرطاني

13 - افزايش سطح هورمون رشد.افزايش رشد عضلات
14- كاهش لخته شدن خون. خاصيت ضد انعقادي. كاهش ويسكوزيته (گرانروي) خون.
15- افزايش تمركز و قوه ادراك.
16- نقش در تكامل مغز و رشد سلولهاي عصبي و حفظ سلامتي چشمها (مصرف آن به زنان باردار و شيرده توصيه ميگردد). درمان خشكي چشم.
17- كاهش بروز سرطانهاي پستان، تخمدان، پروستات، معده و روده بزرگ.
18- كنترل و تعديل اختلالات خود ايمني.
19- بهبود توان ذهني و حافظه.
20- جلوگيري از پيري زود رس و کاهش وزن

منابع :

www.mardoman.com -1

2-فصلنامه انجمن متخصصین کودکان خراسان

+ نوشته شده در دوشنبه سی ام بهمن 1385ساعت 9:38 توسط علی جلالی کندری |

سوالات مسابقه کتاب خوانی (بخش کندو کاو مجلات رشد 61-64)

به نام خدا

همکاران محترم پاسخ سوالات را حداکثر تا تاریخ ۱۳/۱۲/۸۵ به سرگروه آموزشی محل خدمت خود تحویل دهند. سرگروه زیست شناسی حداکثر تا تاریخ ۲۰/۱۲/۸۵ یک نفر برگزیده را به گروه استان معرفی نمایند.

تذکر:در صورت وجود چند نفر با امتیاز مساوی پیشنهاد می شود با برگزاری آزمون تشریحی فرد برگزیده مشخص گردد.

پاسخنامه در تاریخ ۱۷/۱۲ از طریق وبلاگ در اختیار همکاران محترم قرار خواهد گرفت .تقویم اجرایی مرحله دوم متعاقبا اعلام خواهد شد.

1- عدم مصرف مواد مخدر توسط فرد معتاد ، كدام مورد را در پي خواهد داشت؟

1) كاهش سطح CREB 2) افزايش VREB 3) افزايش FOSB 4) فعال شدن VTA

2- مدارهاي پاداش در مغز با كدام ارتباط كمتري دارد؟

1) آميگدال 2) هيپوكامپ 3) هسته آكومبنز 4) پل

3- كداميك ماده ضد سرطاني نيست؟

1) هالوكندرين B 2) اسپونژيستاتين 3) آلتوهرتين 4)درموفين

4- از كدام ماده به عنوان ضد انعقاد استفاده مي شود؟

1) مارگاتوكسين 2) آلتوهيرتين 3) آنژيوتانسين 4) كيتوسان

5- كداميك در هنگام خواب عميق ديده نمي شود؟

۱)θ

۲) α

۳) Δ

۴) β

6- كدام مورد از اختلالات بيدار شدن از خواب REM است؟

1) صدمه زدن به اطرافيان 2) راه رفتن در خواب 3) بيدار شدن با منگي 4) ترس شديد درخواب

7- مارماهي الكتريكي از كدام اندام براي جست و جو استفاده مي كند؟

1) اندام شكار 2) اندام اصلي 3) اندام كرتي 4) اندام ساكس

8- گيرنده كداميك بر روي غشاي الكتروسيت ها وجود دارد؟

1) گابا GABA 2) استيل كولين 3) نوراپي نفرين 4) دوپامين

9- كدام جمله صحيح نيست؟

1) به نظر ماير در تكامل بايد به جزئيات توجه كرد نه به كليات.

2) تكامل نگاهي " چراجويانه" به همراه دارد.

3) مهم ترين نقش زيست شناسي مولكولي تخمين كمي" فواصل ژنتيك" ميان گونه ها است.

4) تمام پديده هاي ژنتيك كلاسيك را مي توان در سطح مولكولي توضيح داد.

10- كدام شخص در ارائه مدل تكامل نقطه اي نقش داشت؟

1) ماير 2) مورانژ 3) آيالا 4) الدرج

11- در رده بندي كلادستيك:

1) گروه هاي تك نياmonophyletic اهميت كمي دارند .2) ارتباطات و همانندي هاي ريختي در نظر گرفته نمي شود.

3) تقدم و تاخر گونه ها نسبت به نياي مشترك بررسي نمي شود. 4) پايه گذار اين مكتب ميچل آداتسون است.

12- كداميك از اثرات ملاتونين نيست؟

1) عمل ضد گنادوتروپيني 2) خاصيت آنتي اكسيداني

3) افزايش ترشح انسولين 4) فعال كردن سيستم ايمني

13- ساختار وازوتوسين Vasotocin به كداميك شبيه تر است؟

1) اكسي توسين 2) سروتونين 3) تيروكسين 4) انسولين

14- کدام گزینه نمونه ای از درون همزیستی مدرن را نشان می دهد

1- استانتور – جلبک کلرلا 2- پارامسی – سیانوباکتری 3 ورتیسل – سیانوباکتری ها 4 - استانتور- اوگلنا

15- در کروم آلوئولات ، پلاست منشا کدام یک است ؟

1- سیانوباکتری ها 2- جلبک های قهوه ای 3- جلبک هاي سبز 4- جلبک های قرمز

16- کدام محصول مهندسی ژنتیک تا کنون در ایران به صورت انبوه تولید نشده است ؟

1- هورمون گاوی LHRH 2- واکسن هپاتیت ب 3- آنتی بادی مونو کلونال 4-پروتئین تک یاخته

17- کیموزین در تولید کدام یک کاربرد دارد ؟

1- شوینده ها 2- پژوهش های ژنتیکی 3- حس گر زیستی 4- تولید پنیر

18- برای شیرین کردن ماست رژیمی از کدام یک استفاده می شود ؟

1- کیمو زین 2- آسپارتام 3- دکسترین 4- سیکلامات

19- نقش تلومراز کدام است ؟

1- ساختن DNA ای برای اتصال به تلومر با استفاده از DNAالگو

2- ساختن RNA ای برای اتصال به تلومر با استفاده از DNAالگو

3- ساختن DNA ای برای اتصال به تلومر با استفاده از RNAالگو

4- ساختن RNA ای برای اتصال به تلومر با استفاده از RNAالگو

20- در کدام سلول ها تلومراز غیر فعال است ؟

1- سلول های اسپرم ساز 2- سلول های بنیادی

۳)سلول های توموری ۴)سلول های مولد تخمک در تخمدان

21- کدام بیماری از الگوی جهش بنیان گذار پیروی نمی کند ؟

1- کم خونی داسی شکل 2- هموفیلی 3- سیستیک فیبروزیس 4- کروماتوسیس ارثی

22- با اندازه گیری طول هاپلوتایپ کدام یک مشخص نمی شود ؟

1- محل وقوع جهش 2- اندازه گیری فراوانی هاپلوتایپ در جمع

3- تاریخ جهش 4- نحوه پراکندگی فرزاندان بنیان گذار

23- در مورد شیرین کننده های مصنوعی کدام گزینه میزان شیرینی را به درستی نشان می دهد ؟

1- توماتین> آلیتام> سوکرالوز> ساخارین 2- توماتین> سوکرالوز>آلیتام>ساخارین

3- آلیتام> سوکرالوز>سیکلامات > ساخارین 4- آلیتام > ساخارین > سوکرالوز >سیکلامات

24- کدام یک از شیرین کننده های مصنوعی می تواند منجر به اختلال در بینایی شود ؟

1- آسسولفام پتاسیم 2- آلیتام 3-آسپارتام 4- ساخارین

25- کدام یک از اثرات فرمالدئید نمی باشد ؟

1- اختلال در همانند سازی DNA 2- ایجاد بیماری پارکینسون 3- افزایش دوپامین 4- اختلال در بینایی

26- در هنگام مشاهده گرانول های نشاسته در زیر میکروسکوپ لایه های تیره مربوط به کدام یک است ؟

1- نواحی کریستالی –مرتب ومنظم از آمیلوپکتین 2- نواحی بی شکل – شاخه های نا مرتب و نامنظم از آمیلوپکتین

3- نواحی کریستالی –مرتب ومنظم از آمیلوز 4- نواحی بی شکل – شاخه های نا مرتب و نامنظم از آمیلوز

27- منظور از زنجیره C در آمیلوپکتین کدام است ؟

1- زنجیره بدون انشعاب 2- زنجیره های انشعاب دار

3- یک زنجیره با انتهای احیا کننده 4- یک زنجیره با انتهای اکسید کننده

28- جهت عبور تخمك از لايه سلولي گرانولوزا چه آنزيمي مورد نياز است؟

1- پلاسمين 2- كلاژناز 3- هيالورونيداز 4- يوروكيناز

29- سخت ترين ومهمترين مانع بر سر راه خروج اووسيت كدام است؟

1- لايه سلولي گرانولوزا 2- غشا پايه سلول هاي گرانولوزا 3- بافت استروماي تخمدان حدفاصل فوليكول وسطح تخمدان 4- قسمتي از بافت تخمدان كه در استيگما قرار دارد

30-كروماتيوم جزء كدام دسته از باكتري هاي زير مي باشد؟

1- باكتري هاي اكسيد كننده هيدروژن 2- باكتري هاي اكسيد كننده آهن

3-باكتري هاي گوگردي سبز 4-باكتري هاي گوگردي ارغواني
31- بزرگترين ومتنوع ترين گروه باكتري هاي فتوسنتز كننده كدامند؟

1- سيانو باكتري ها 2- گوگردي ارغواني 3- غير گوگردي ارغواني 4- غيرگوگردي سبز

32- در ماهيچه هاي قلب كدام قسمت كار انتقال پيام به سلول هاي پوركنژ را به عهده دارد؟

1- گره سينوسي 2- مسير ميان گره اي 3- دسته دهليزي بطني 4- فيبرهاي پوركنژ

33- كدام مورد جزء ويژگي هاي گره سينوسي در بافت هادي قلب نمي باشد؟

1-به عنوان توليد كننده اصلي پالس الكتريكي عمل مي كند.

2- سلول هاي كوچك با قطر 5-3 ميكرومترهستند.

3-پتانسيل استراحت در گره سينوسي نسبت به ساير سلول هاي قلب پايين تر است.

4- اولين محرك در انقباض قلب مي باشد.

34- در كدام يك ازموارد زيرممكن است يك زن به بيماري هموفيلي دچار شود؟

1- جهش ژن 2- همراه شدن هموفيلي با سندرم ترنر 3- به ارث بردن دو كروموزومx غير طبيعي 4- همه موارد

35- در مورد بيماري هموفيلي كدام مورد صحيح است؟

1- هموفيلي نوعي بيماري وابسته بهx مغلوب است و حالت هتروزيگوت اين بيماري را ايجاد مي كند.

2- اگر فعاليت IX به زير پنج درصد برسد هموفيلي A از نوع شديد خواهد بود.

3- هموفيلي نوع B شش برابرشايع تر از نوع Aاست.

4- درمان هموفيلي A با استفاده از پلاسماي منجمد تازه ( FFP )صورت مي گيرد.

36- نشانگان پيرسون مرتبط با كدام نوع از جهش هاي ميتو كندري مي باشد؟

1- جهش در ژن هاي كد كننده پروتئيني 2- جهش در ژن هاي كد كننده TRNA 3- حذف هاي منفرد 4- دوپليكاسيون

37- اگردر اثرجهش نقطه اي در ژنوم ميتوكندري، Arg1Leu در زيرواحد شش ATP سنتتاز تغييركند،كدام يك از بيماري هاي زير به وجود مي آيد؟

1- MILS 2- KSS 3- LHON 4-NARP

38- سلول هاي بنيادي كه ازICM (توده سلولي داخلي)بلاستوسيست به دست مي آيند خصوصيات كدام نوع از سلول هاي بنيادي را دارند؟

1- توتي پوتنت 2- پلوري پوتنت 3- مولتي پوتنت 4- يوني پوتنت

39- كدام جمله صحيح است؟

1- سلول هاي بنيادي مولتي پوتنت مي توانند يك موجود زنده كامل ايجاد نمايند.

2- سلول هاي بنيادي توتي پوتنت مي توانند بافت هاي خارج جنيني راايجادكنند.

3- سلول هاي بنيادي به دست آمده از مغز استخوان اسفنجي، توانايي تبديل شدن به فوليكول هاي مو را ندارند.

4- براي اولين بار پروفسور آلن مك كي تكنيك جداسازي ورشد سلول هاي بنيادي جنيني را ارائه كرد.

40- براي رسم درخت هاي تبار زايشي كداميك صفت مشترك ابتدايي مهره داران است ؟

1- تخم آمنيوتيك 2- شش 3-نوتوكورد 4-اندام حركتي استخواني

41- تاكسون هاي يك كلاد داراي.......................هستند.

1- هومولوژي يكسان 2 - مورفولوژي يكسان 3- هومولوژي و مورفولوژي يكسان 4-هومولوژي متفاوت و مورفولوژي يكسان

42- يك كلاد تشكيل شده از :

1- يك جد مشترك و چند گونه اشتقاق يافته از آن 2 - چند جد مشترك و يك گونه اشتقاق يافته از آن

3- يك جد مشترك و يك گونه اشتقاق يافته از آن 4- چند جد مشترك و چند گونه اشتقاق يافته از آن

43- در كلادستيك صفت مشترك ابتدايي صفتي است كه ............مورد مطالعه پيدا شود.

1- هم در برون گروه و هم در درون گروه 2 - فقط در برون گروه 3- فقط در درون گروه 4- هيچكدام

44- دكتر فرانسيس كولينز در سال 1984 با روش همسانه سازي موضعي توانست كدام بيماري را شناسايي كند؟

1- پذيرنده آنژيوتانسين دو 2- هانتينگتون 3- رنگدانه اي شدن شبكيه چشم 4- همه موارد.

45- از ديدگاه فرانسيس كولينز: قطعات بي معنادر ژنوم انساني...

1-بخش هايي كه در تصميم سازي شركت دارند 2-بخش هايي كه ظاهرا پروتئين رمز نمي كنند

3- بخش هايي كه كمي كه در تصميم سازي شركت دارند 4-بخش هايي كه پروتئين رمز نمي كنند

46- امروز سعي بر آن است كه براي تشخيص سرطان از.................. استفاده شود.

1- شاخص سرطاني با كمك سونوگرافي و نمو نه برداري 2- شاخص سرطاني بدون كمك سونوگرافي و نمو نه برداري

3- آنزيم هاي(فسفاتاز هاي اسيدي)با كمك سونوگرافي4- آنزيم هاي(فسفاتاز هاي اسيدي)با كمك بيوشيمي و نمونه برداري

47- مسير انتقال شيره پرورده در گياهان عالي از محل توليد به محل مصرف ................ مي باشد.

1-اپوپلاستي خاص 2- سيم پلاستي 3- آپوپلاستي و سيم پلاستي 4- آپوپلاستي و سيم پلاستي نوع خاص

48- عامل اصلي ايجاد كننده برهم كنش در قارچ ها با گياهان .............. است.

1- تهاجم قار چ ها توكسين دار 2- تفاوت سرعت رشد قارچ ها و گياهان

3-الگوي آنزيمي قارچها 4- ميزان حساسيت گياهان به قارچ ها

49- متابوليت هاي ثانويه توليد شده در گياهان عليه قارچ هاي مهاجم از جنس ............. است .

1-تركيبات پپتيدي 2- تركيبات گليكوزيدي 3- تركيبات فنلي 4-تركيبات ليپيدي

50- بهترين ساز وكار براي مقابله با بيماري هاي ويروسي در گياهان اقتصادي استفاده از.......... مي باشد

1-حشره كش ها براي ناقلان ويروس 2- گياهان با مهندسي ژنتيك

3-ابزار و مواد استريل در تكثيرگياهان 4-گياهان مقاوم به ويروس

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و سوم بهمن 1385ساعت 11:22 توسط سید جواد موسویان |

چهارمین بروشور علمی گروه زیست شناسی استان منتشر شد

مجموعه بروشورهای علمی گروه زیست شناسی استان خراسان رضوی

شماره ۴ - دی ماه ۸۵

سازمان آموزش وپرورش خراسان رضوي

كارشناسي تكنولوژي و گروه هاي آموزشي

گروه آموزشي زيست شناسي

انجمن زيست شناسي استان هرمزگان

Email:khorasan_biology@yahoo.com

http://khorasanbiology.blogfa.com

بیوانفورماتیک ابزاری برای تحلیل حیات در سطح مولکولی

وظيفه اصلي بيوانفورماتيك، طراحي سيستم هاي كامپيوتري و مدل هاي رياضي براي نگهداري , مديريت و تحليل داده هاي بيولوژيكي است. ابزارهاي بيوانفورماتيكي در آينده قادر خواهند بود كه با دانستن يك توالي ژني , نحوه بروز صفت در سلول زنده را توصيف كنند.

بيوانفورماتيك دانشي بين رشته اي است. نقطه اتصال رياضيات، علوم محاسباتي و علوم زيستي. اين شاخه از علم با توجه به گسترش روز افزون حيطه هاي علمي و درگير شدن آنها با هم و طرح مسائل مشترك بين شاخه هايي از علم كه پيش از اين چندان ربطي به هم نداشتند از يك طرف و گسترش توجه به زيست شناسي و به خصوص زيست شناسي مولكولي در دو دهه اخير، بسيار مورد توجه پژوهشگران رياضي و زيست شناسان قرار گرفته است. اگر بخواهيم موضوع علم بيوانفورماتيك را در يك جمله خلاصه كنيم، مي توان گفت:« طراحي سيستم هاي كامپيوتري و مدل هاي رياضي براي نگهداري، مديريت و تحليل مجموعه عظيمي از داده هاي بيولوژيكي و همچنين ارائه دانش زيستي » موضوع بيوانفورماتيك است.

با توجه به گسترش روزافزون و توجه به اين شاخه در كشورمان، در اين جا نگاهي هر چند مختصر به كليات بيوانفورماتيك مي اندازيم:

الف) پايگاههاي داده:

جريان اطلاعاتي را كه منجر به بروز يك واكنش خاص توسط يك سلول زنده يا يك موجود چند سلولي مي شود را در مراحل زير مي توان خلاصه كرد:

« توالي ژني ، توالي RNA ، توالي پروتئين ، ساختار پروتئين ، عملكرد پروتئين ، بروز صفت در سلول زنده.»

بر اين اساس ، هدف نهايي بيوانفورماتيك اين است كه با در دست داشتن توالي DNA هاي يك سلول يا يك موجود زنده، تمام خصوصيات و رفتارهاي آن را پيش بيني كند. يكي از محرك هاي

اصلي براي فعاليت روز افزون در زمينه بيوانفورماتيك، پروژه هاي ژنوم و پروتيوم بوده اند. پروژه هاي ژنوم ، با هدف تعيين كد توالي DNA هاي موجودات زنده تعريف شده اند كه مهمترين و بزرگترين آنها پروژه ژنوم انساني است. اين پروژه كه يك برنامه بزرگ جهاني بود و دانشمنداني از سراسر جهان در آن شركت داشتند ، وظيفه اش شناخت كامل DNA انسان است. اين پروژه يكي از چهار پروژه عظيم جهاني است كه البته به لطف ساخت دستگاهي به نام PCR كه به اين فرايند سرعت بخشيد ، در سال 2002 ميلادي و سه سال پيش از موعد پانزده ساله پيش بيني شده اوليه ، به پايان رسيد.

پايگاه هاي داده اي اينترنتي مخصوص اين كار توالي هاي به دست آمده را در اختيار پژوهشگران قرار مي دهند. اين پايگاه ها كاملا عمومي هستند و با وارد كردن هر توالي دلخواه مي توان تمام توالي هاي مشابه به همراه مجموعه كاملي از اطلاعات مربوط به آنها را استخراج كرد. اين پايگاه هاي بيوانفورماتيك حجم زيادي از اطلاعات ژنتيكي را در خود حفظ كرده اند و در طول مدت كوتاهي كه از راه اندازيشان مي گذرد ، به مهمترين ابزار پژوهشي در زيست شناسي مولكولي مبدل گشته اند.

سرعت رشد اطلاعات موجود در پايگاه هاي داده اي به صورت نمايي رشد مي يابد ، طوري كه براي مثال در پايگاه Gen Bank هر 14 ماه حجم اطلاعات دو برابر مي شود. به طور مشابه براي پروتئين هم پروژه پروتيوم تعريف شده است. كه البته در اينجا حجم كار به طرز بسيار وحشتناكي بالاتر است. در عين حال روش هاي خوبي مثل روش هاي به كار رفته در پروژه ژنوم در دست نيست ، ضمن اينكه بسياري از پروتئين ها و آنزيم ها ، ناشناخته مانده اند. هدف اين پروژه ها تعيين توالي پروتئين ها و شكل ساختاري سه بعدي آنها است. به خصوص اين آخري كه نقش اساسي در عملكردهاي پروتئين ها دارد. اگر پروژه ژنوم در طي يك فرآيند 12 ساله به پايان رسيد ، اما با توجه به حجم كار پروژه پروتيوم ، به نظر مي رسد كه حدود يك قرن براي به پايان رساندن اين پروژه كه با همكاري اكثر مراكز پژوهشي جهان در حال انجام است ، لازم باشد.

ب) زمينه هاي مهم بيوانفورماتيك:

1- تحليل توالي ژنوم

هدف اوليه بيوانفورماتيك طراحي روش هاي استخراج ، نگهداري ، پردازش و تحليل بسيار زيادي از توالي ها بود. رسيدن به اين هدف ، براي محققان علوم زيستي دستاورد عظيمي به شمار مي رود. به طور كلي در طي چند سال اخير ، كاوش در اين پايگاه هاي داده اي براي پژوهشگران زيست شناسي مولكولي به يك فعاليت روزمره و نياز حياتي مبدل شده است. براي مثال فرض كنيد كه توالي قسمتي از يك DNA در يك آزمايشگاه به دست آمده است. نخستين سوالي كه به ذهن مي رسد اين است كه آيا اين توالي در بر گيرنده يك ژن هست يا نه؟ در صورت مثبت بودن جواب ، اين ژن در كجاي زنجيره DNA اصلي قرار دارد و نهايتا آنزيمي را كه كد مي كند چه نقشي در سلول يا فرآيندهاي حياتي ايفا مي كند؟

در غياب بيوانفورماتيك و ابزارهاي آن ، ماه ها وقت لازم است تا يك تيم تحقيقاتي به حدس هاي اوليه اي در باره پاسخ سؤالات فوق برسد. در حالي كه تنها با يك رايانه شخصي متصل به اين پايگاه هاي داده اي ظرف چند دقيقه مي توان به جواب قطعي يا حدس هايي محكم رسيد. سرعت بالاي روش هاي تعيين توالي با روش هاي كامپيوتري و مدل هاي رياضي در طراحي تراشه هاي DNA به دست آمده اند. دستگاه هاي فوق پيشرفته مجهز به تراشه هاي DNA قادر هستند ضمن تعيين توالي همزمان هزاران قطعه نوكلئوتيدي آنها را به طور خودكار در پايگاه هاي داده اي به ثبت برساند.

2- پيش بيني ساختار سه بعدي (ساختار سوم و چهارم) پروتئين

كاركرد مولكول هاي عظيم پروتئين به شدت به شكل فضايي و ساختار سه بعدي آنها بستگي دارد. از طرفي همان گونه كه ديديم ژن ها نيز از طريق عملكرد پروتئين هايي كه مي سازند ، نقش خود را اعمال مي كنند. بنابراين شناخت كامل ماهيت و وظيفه ژن ها ، منوط به دانستن اطلاعات كافي درباره پروتئين ها است. ولي پروژه هاي پرونيوم با وجود اين اهميت حياتي ، به كندي پيش مي روند.

دلايل اين كندي پيشرفت ، هزينه هاي زياد و كندي روند تعيين توالي پروتئين ها و مشكل بودن تعيين ساختار سه بعدي آنها در

آزمايشگاه است. با توجه به سرعت بالاي روند كار در پروژه ژنوم ، حل مسائل پروتئيني مهمترين چالش حال حاضر بيوانفورماتيك به حساب مي آيد.

دو اصل اساسي براي تعيين ساختار سه بعدي پروتئين از روي توالي آن وجود دارد كه هر كدام روش جداگانه اي را براي حل مسئله ساختار پيشنهاد مي كنند:

* پروتئين هايي كه توالي نسبتا مشابهي دارند ، شكل فضايي شبيه به هم پيدا مي كنند؛ جست و جو براي يافتن توالي مشابه.

* شكل فضايي مولكول به نحوي است كه به حداقل انرژي برسد؛ استفاده از قوانين شيمي ، فيزيك و ترموديناميك.

3- تحليل كاركردي در سطح ژنوم

ابزارهاي تحليل كلان داده هاي زيستي ، روش كار پژوهش هاي مهندسي ژنتيك ، داروسازي و زيست شناسي را دگرگون كرده اند. فناوري جديد بيوانفورماتيكي امكانات جديد و بسيار قوي را فراهم ساخته است؛ مثل بررسي همزمان ميزان فعاليت هزاران ژن در سلول ، تحليل نحوه تعامل تعداد زيادي پروتئين و تحليل خصوصيات هزاران سلول جهش يافته در آن واحد. اين مسائل با به كار گيري روش هاي آماري پيشرفته حل شده اند. دانش مربوط به اين بخش تحت عنوان «ژنوم شناسي كاركردي» به يكي از فعال ترين زمينه هاي تحقيقي در بيوانفورماتيك مبدل شده است. از دستاوردهاي مهم در اين زمينه مي توان به پيش بيني نقش و كاركرد ژن ها در سلول بدون نياز به تحليل داده هاي پروتئيني اشاره كرد.

4- ايجاد و مديريت پايگاه هاي داده اي

صرف نظر از نوع داده هاي توليد شده در زيست شناسي مولكولي و نحوه تحليل و تفسير آنها ، بايد اين داده ها را از طريق پايگاه هايي در اختيار پژوهشگران قرار داد. اما نحوه اين ارائه هم مشكلات خاص خود را دارد؛ مثل نحوه حصول اطمينان از درستي داده هاي ثبت شده و چگونگي نمايش مفيد داده ها براي كاربران. از اين جهت اداره كنندگان پايگاه هاي بزرگ بيوانفورماتيكي ، چالش هايي بيش از يك مهندس پيش رو دارند.

5- مدل سازي رياضي فرآيندهاي حيات

استفاده كنندگان ابزارها و داده هاي بيوانفورماتيكي محدود به متخصصان زيست شناسي مولكولي نمي شود. گروهي كه اخيرا به اهميت بيوانفورماتيك پي برده اند ، فيزيولوژيست ها هستند. آنها با استفاده از حجم عظيم داده هاي ژنومي و پروتيومي در تلاشند تا راه شبيه سازي فرآيندهاي بيوشيميايي سلول زنده را هموار سازند. تلاش محققان اين است كه فرآيندهاي خاص سلولي را شبيه سازي كرده و با يك پارچه سازي آنها به يك سلول كامل برسند كه در اين صورت يكي از هدف هاي مهم بيوانفورماتيك علوم زيستي محقق خواهد شد؛ يعني درك كامل ساز و كار ارگانيسم هاي زنده در سطح مولكولي.

در خاتمه بايد يادآور شد كه اهميت بيوانفورماتيك تنها در سرعت بخشيدن به كارهاي آزمايشگاهي نيست بلكه گسترش اين شاخه علمي و طرح و پاسخگويي به سؤالات جديد افق هاي نويني را پيش روي زيست شناسان گشوده است.

منبع: مطالب ارائه شده در دوره آموزشی بيوانفورماتيك انجمن زیست شناسی سازمان آموزش و پرورش استان هرمزگان.

+ نوشته شده در دوشنبه بیست و سوم بهمن 1385ساعت 11:1 توسط سید جواد موسویان |

ترجمه کتاب کمپبل

به نام خدا

کتاب بیولوژی کمپبل جلد های اول تا سوم با ۳۰٪ تخفیف

توسط انجمن معلمان زیست شناسی خراسان برای همکاران

مدرس زیست شناسی در سراسر استان ارسال می شود .

جهت سفارش این کتاب می توانید روزهای شنبه و دوشنبه با

تلفن ۲۲۱۸۷۸۲ ( انجمن معلمان زیست شناسی) و یا با

سرگروه آموزشی منطقه خودتان تماس یگیرید.

(قیمت پشت جلد: جمعا ۲۰۰۰۰ تومان -

با تخفیف برای اعضا= ۱۴۰۰۰تومان

سایرین= ۱۶۰۰۰تومان)

+ نوشته شده در دوشنبه شانزدهم بهمن 1385ساعت 10:57 توسط علی جلالی کندری |

اسامی افرادی که مجله رشد65 برایشان ارسال شده

به نام خدا

اسامی افرادی که مجله رشد65 برایشان ارسال شده در ذیل آمده است همکارانی که این شماره برایشان ارسال نشده در اولین فرصت در روزهای شنبه یا دوشنبه با گروه استان تماس حاصل نمایند (۲۲۱۸۷۸۲-۰۵۱۱)